آشنایی با نحوه معاینات فیزیکی
فصل اول
  مفاهیم اولیه واصول کلی گرفتن شرح حال 
اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:

•	اهمیت گرفتن شرح حال و معاینه فیزیکی را توضیح دهد.
•	هدف از انجام مصاحبه و نتایج ارتباط موثر بین بهورز–بیمار را توضیح دهد .
•	اصول کلی گرفتن شرح حال را نام ببرد و مفهوم هرکدام را توضیح دهد.
•	نکاتی که باید در زمان گرفتن شرح حال رعایت کرد را نام ببرد.
•	جنبه های خاص مصاحبه را توضیح دهد.
•	چگونگی انجام مصاحبه در موارد جنبه های خاص و حساس را توضیح دهد.
•	انواع گرفتن شرح حال را با ذکر مثال توضیح دهد.
•	تفاوت اطلاعات سوبژکتیو و ابژکتیورا توضیح دهد.
•	تفاوت علائم و نشانه های بیماری را توضیح دهد.
•	 هفت خصوصیت یک علامت در هنگام گرفتن شرح حال را توضیح دهد.
•	بیماری و سندرم را تعریف کند.

فهرست عناوین:
•	مقدمه
•	اهمیت گرفتن شرح حال
•	هدف از انجام مصاحبه و نتایج ارتباط موثر بهورز-بیمار
•	اصول کلی گرفتن شرح حال
•	چگونگی رعایت اصول و تکنیک های مصاحبه و گرفتن شرح حال 
•	جنبه های خاص مصاحبه در اخذ شرح حال
•	انواع شرح حال
•	اطلاعات سوبژکتیو و ابژکتیو
•	علائم و نشانه های بیماری
•	هفت خصوصیت یک علامت 
•	تعریف سندرم و بیماری
•	خلاصه مطالب و نتیجه گیری
•	پرسش و تمرین
•	منابع
مقدمه
درس آشنایی با نحوه معاینات فیزیکی، برای شما فراگیران که نیازمند برقراری ارتباط، مصاحبه و اخذ شرح حال از بیماران مراجعه کننده به خانه بهداشت و انجام معاینه بالینی هستید، طراحی شده است و جهت طرح ریزی و تصمیم گیری جهت انجام اقدامات بعدی نظیر درمان های ساده علامتی و یا ارجاع بیمار به سطوح بالاتر و پیگیری بیماری، کاربرد دارد.
مقدمه
دراین درس با موضوعات
v	مفاهیم اولیه و اصول کلی و نحوه گرفتن شرح حال 
v	معاینه فیزیکی شامل : 
ارزیابی وضعیت عمومی بیمار
- بررسی علائم حیاتی 
-	روش های انجام معاینه فیزیکی دستگاه های مختلف بدن 

v	آشنایی با روش های ارزیابی پاراکلنیک با تاکید بر ارزیابی های مورد نیاز در برنامه های سلامت جاری
v	و تشخیص های افتراقی
آشنا می شوید.
 مقدمه
•	کار عملی این درس
•	انجام عملی معاینات در اتاق پراتیک،آموزش بر روی ماکت، سایرهمکلاسان و بیماران مراکز آموزشی دانشگاه امکان پذیر می باشد.
•	اخذ شرح حال عملی از بیماران بر اساس برنامه های سلامت ( از آن جا که بهورزان موارد محدودی از بیماری ها را در برنامه های سلامت مورد مراقبت و پیگیری قرار می دهند. لذا انجام معاینات فیزیکی و اخذ شرح حال تنها برای بیماران مبتلا به بیماری های پیش بینی شده در برنامه های سلامت ضرورت می یابد). 
فصل اول
  مفاهیم اولیه و اصول کلی گرفتن شرح حال 
اهمیت گرفتن شرح حال
گرفتن شرح حال در مراقبت های پرستاری اولین گام بررسی وضعیت سلامت بیمار می باشد.
اخذ شرح حال و معاینه بالینی اساس کار شما در زمینه ارزیابی بیمار، توصیه های مراقبتی شما و انتخاب شما جهت ارزیابی ها و تست های تشخیصی اضافه می باشد.
ارتباط موثر بین بهورز و بیمار موجب :
کاهش علائم بیمار
بهبود وضعیت عملکردی بیمار
کاهش دادخواهی
کاهش خطاها و اشتباهات
نتایج بهتری را برای بیمار به همراه خواهد داشت. 
اصول کلی گرفتن شرح حال

1- محیط مناسب برای مصاحبه و معاینه
2-توجه به راحتی و احترام به بیمار
3- رفتار و ظاهر بهورز
اصول کلی گرفتن شرح حال

4- نکته برداری حین گرفتن شرح حال
5- شروع مصاحبه با سوالات کلی وباز
6- ادامه مصاحبه با راهنمایی بیمار 
برای بیان جرئیات و سوالات بسته
8- سوالات حساسیت برانگیز را در اواخر شرح حال
9- ختم مناسب مصاحبه و شرح حال
رعایت اصول و تکنیک های مصاحبه و گرفتن شرح حال 
•	سعی کنید محیطی فراهم آورید که ساکت، خصوصی و بدور از مزاحمت باشد.
•	 طوری بنشینید که برای بیمار قابل قبول باشد و مطمئن شوید که او راحت است. بیمار را با نام و عنوان خطاب کنید، مثلا خانم محمدی.
رعایت اصول و تکنیک های مصاحبه و گرفتن شرح حال 
•	شرح حال را با سوالات کلی شروع کنید:"چه شد که به خانه بهداشت آمدید ؟...آیا چیز دیگری هست؟...در مورد آن برایم صحبت کنید."
  رعایت اصول و تکنیک های مصاحبه و گرفتن شرح حال 
ü	اولین منبع جمع آوری اطلاعات خود بیمار می باشد.البته منابع دیگری نیز نظیر خانواده بیمار،دوستان وی،گزارشات پزشکی موجود ومشاوره با اعضای تیم درمان جهت جمع آوری داده ها وجوددارد.

•	قبل از انجام مصاحبه،خود را معرفی نموده و هدف از جمع آوری اطلاعات و زمان آن را به اطلاع بیمار برسانید.
•	هنگام گرفتن شرح حال،نظم وترتیب را رعایت کنید.
 رعایت اصول و تکنیک های مصاحبه و گرفتن شرح حال 
•	سوالات را بطور مستقیم وبدون ابهام مطرح نمایید.
•	سعی کنید سوالات از هرگونه قضاوتی بدور باشد .
•	به طور فعال به بیمار گوش کنید.
•	به فرهنگ بیمار توجه کنید.
•	گرم وصمیمی رفتار کنید ولی ارتباط حرفه ای خود را حفظ کنید. 
برای به دست آوردن جزئیات اختصاصی،چگونه سوال شود ؟ 
•	آنها را با زبانی بیان کنید که برای بیمار قابل درک باشد.
•	آنها را بدون جهت گیری بیان کنید تا به بیمار خط ندهید.
•	هر بار از یک موضوع خاص سوال کنید .
•	از موضوعات کلی به موضوعات خاص پیش بروید.
•	به جای "آری" یا " نه" از بیمار بخواهید که پاسخ خود را به صورت درجه بندی شده بیان کند. سوالات چند جوابی نیز ممکن است استفاده شوند.
•	سوال در مورد بعضی مسایل ممکن است در ابتدا برای بهورز مشکل بوده و برای بیماران نیز بحث در مورد آن سخت باشد، ولی وجود آنها در هر شرح حالی بسیار مهم است. از قبیل تجاوز به عنف،سوء استفاده جنسی، افسردگی و افکار خودکشی، استفاده از الکل و داروهای مخدر، تجارب جنسی و بیماری های مقاربتی. 

راه های دیگر برای تشویق بیماران در گفتن مسائل شان عبارتند از :
•	تسهیل نمودن: کلمات، حرکات یا حالتهای بدن که نشانه علاقه و توجه است،مانند خم شدن به جلو، ارتباط چشمی برقرار کردن یا گفتن " خب " یا " ادامه بده " و " بعد چی شد؟" 
•	بازتاب: تکرار عبارت یا کلمه ای که بیمار به کار برده است.
•	واضح سازی (منظور): پرسیدن منظوربیمار از بکاربردن یک کلمه یا عبارت.
•	واکنش های همدلی: درک احساسات بیمار و نشان دادن از طریق کارها یا  کلماتی مانند: تعارف کردن دستمال کاغذی و یا گفتن "می فهمم" یا " حتما خیلی وحشتناک بوده".
•	پرسش در مورد احساسات بیمار: نسبت به شکایات، وقایع و موضوعات دیگر.
•	تفسیر: به زبان آوردن آنچه که از احساسات بیمار یا از معنی شکایات، وقایع و موضوعات دیگر، استنباط می کنید.

جنبه های خاص مصاحبه و اخذ شرح حال
•	حتی بهورزان مجرب نیز با موضوعات خاص که با تابوهای اجتماعی ( یا انگ ها ) مربوط باشند مشکل دارند.
 
•	مانند سوء مصرف داروها یا الکل، فعالیت های جنسی، مشکلات مالی، خشونت در خانه و ...
راهکارهایی جهت برخورد با عناوین حساس
•	مهمترین اصل این است که قضاوتگر نباشید.
•	برای بیمار توضیح دهید که چرا نیاز به دانستن اطلاعات خاصی دارید.
•	برای موضوعات حساس سوالات شفاف پیدا کنید و اطلاعات مورد نیاز برای بررسی خود را کسب کنید.
 انواع مختلف ارزیابی بیمار
1-  ارزیابی جامع یا  comprehensive assessment
2- ارزیابی مبتنی بر مشکل یا problem oriented :  

1-  ارزیابی جامع یا  comprehensive assessment :
شرح حال جامعی باید گرفت . شامل همه اجزای شرح حال و یک معاینه کامل است.
موارد استفاده:
-برای بیماران جدید که برای اولین بار مراجعه می کنند.
-وقتی اورژانسی نیست.
-اولین شرح حال از هر فردی که به خانه بهداشت مراجعه می کند.

2- ارزیابی مبتنی بر مشکل یا problem oriented :  
-فقط روی آن مشکل که الان مراجعه کرده و آنچه ما را هدایت می کند تا تشخیص افتراقی مثلا درد شکم از چیست؟ را می پرسیم
-در مورد یک مشکل خاص برای بیماران قبلی 
-در موارد اورژانسی
-جهت بیمارانی که به علت بیمار های ادامه دار و مزمن برای مراقبت مراجعه می کنند: مصاحبه ای متمرکز بر خود درمانی های بیمار-پاسخ به درمان–ظرفیت عملکردی و کیفیت زندگی مناسب تر است.

تفاوت؟
 جامع:
•	جهت بیماران تازه در خانه بهداشت
•	اطلاعات اساسی و شخصی درباره بیمار به دست می دهد.
•	رابطه بهورز-بیمار را محکم می کند
•	کمک می کند تا علتهای جسمی مرتبط با ناراحتی بیمار تائید یا رد شوند.
•	یک سطح پایه ای از ارزیابی های بعدی مشخص می نماید.
•	سکویی جهت ارتقاء سلامت در حین آموزش و مشاوره ایجاد می کند.
•	حرفه ای گری را در مهارت های ضروری معاینه فیزیکی، توسعه می دهد.
          متمرکز یا مبتنی بر مشکل:
•	جهت بیماران ارزیابی شده، به خصوص طی مراجعات روتین یا اورژانس استفاده می شود.
•	علت نگرانی ها یا نشانه های متمرکز را مشخص می کند.
•	نشانه های محدود به یک سیستم خاص بدن را ارزیابی می کند.
•	روش های معاینه در ارتباط با نگرانی و مشکل فراهم می کند که تا حد امکان دقیق و کامل است.
اطلاعات سوبژکتیو در برابر اطلاعات ابژکتیو
در هنگام کسب تکنیک های شرح حال گیری و معاینه، تفاوت های مهم بین اطلاعات ارائه شده توسط بیمار(subjective) و اطلاعات دریافتی بهورز(objective) را به یاد داشته باشید. آگاهی از این تفاوت ها به شما در بکارگیری استدلال بالینی و دسته بندی اطلاعات بیمار کمک می کند.
تفاوت ؟
 اطلاعات ارائه شده توسط بیمار (subjective) 
•	آنچه بیمار به شما می گوید.
•	شرح حال از شکایت اصلی تا مرور سیستم ها
•	مثال: خانم م آرایشگر 54 ساله ای است که فشار در سمت چپ قفسه سینه را گزارش می کند«انگاریک فیل روی آن نشسته است» که به سمت چپ گردن وبازوی چپ انتشار می یابد.
اطلاعات دریافتی بهورز
(objective)
•	آنچه در معاینه، اطلاعات آزمایشگاهی و داده های تست کشف می کنید.
•	تمام یافته های معاینه بالینی یا sign
•	مثال: خانم م یک خانم سفید پوست دارای اضافه وزن و مسن است که خوش مشرب و شاد است و همکاری خوبی دارد، 163 سانتی متر قد دارد، وزن 68 کیلوگرم،  BMI  وی 26 است،  BP160/80،ضربان قلب96 و منظم، RR 24، بدون تب(37 درجه سانتی گراد)
علائم و نشانه ها

•	علامت(Symptom  ) چیزی است که بیمار درباره وضعیت خود به شما می گوید. مانند: تاری دید و سردرد...

•	نشانه(SIGN) چیزی درباره بیمار است که شما می بینید یا احساس می کنید(و می توان آن را اندازه گیری کرد). مانند : فشارخون بالا و پائین ....

تفاوت
 
علائم ( symptoms) 

•	در واقع نگرانی های subjective  هستند که خود بیمار ابراز می کند.
•	در شرح حال به دست می آید.

نشانه ها( sign) 

•	انواعی از اطلاعات  objective هستند که شما آن را کشف می کنید.
•	در معاینه بالینی به دست می آید. 
توجه به هفت خصوصیت یک علامت در هنگام گرفتن شرح حال
•	محل : در کجاست وآیا به جایی انتشار می یابد ؟
•	کیفیت: چگونه است؟
•	کمیت یا شدت: به چه بدی است ؟ ( در مورد درد بخواهید که درجه ای بین 1 تا 10 به آن بدهد)
•	ترتیب زمانی:  چه موقع شروع شد ؟ چقدر طول کشید ؟ هر چند وقت یکبار تکرار می شود؟
•	شرایط وقوع: شامل عوامل محیطی، فعالیت های شخصی، واکنشهای عاطفی، یا سایر شرایطی که ممکن است به بیماری مربوط شوند.
•	عوامل تسکین دهنده یا تشدید کننده : آیا چیزی آن را بهتر یا بدتر می کند؟
•	تظاهرات همراه: آیا متوجه چیز دیگری هم همراه با آن شده اید؟
سندرم و بیماری
•	سندرم یا نشانگان (Syndrome ):
 ترکیبی از نشانه ها و علایمی (نشانگان) که می تواند وجود یک یا چند بیماری یا اختلال سلامتی را مطرح می کنند. بعبارت دیگر سندرم به تظاهرات بالینی قبل از تشخیص بیماری ها گفته می شود.
•	بیماری:
 یک حالت تشخیص داده شده مرضی و یا اختلال در عملکرد بدن می باشد. بیماری بطور کلی انحراف بدن از اعمال طبیعی آن تعریف گردیده است.
تفاوت؟
•	ممکن است یک سندرم علائم و نشانه های چند بیماری مختلف باشد.
•	در مان سندرم ها بر اساس علامت درمانی است .

•	درمان بیماری ها بر اساس درمان علت بوجود آورنده بیماری و علامت درمانی است. سندرم ها مانند: تب خونریزی دهنده–سندرم تب و راش حاد–سندرم شبه آنفلوآنزا– سندرم تب طول کشیده و.......

خلاصه مطالب و نتیجه گیری
 اصول اولیه و اساسی مصاحبه و اخذ شرح حال از بیماران مراجعه کننده به خانه بهداشت از مهمترین مهارت های مورد نیاز بهورز می باشد، که در طول دوره تحصیلی بهورزی فرا می گیرید و در طی دوران اشتغال در خانه بهداشت آن را بهبود می بخشید.
جمع آوری یک شرح حال دقیق و حاوی نکات ظریف و انجام معاینه کامل و عاری از اشتباه، ارتباط بهورز را با بیمار عمیق تر می کند و ارزیابی را متمرکزتر می کند. و مراحل درمان و بهبودی بیمار را بهبود می بخشد.

پرسش و تمرین
•	اهمیت و کاربرد گرفتن شرح حال را توضیح دهید.
•	هدف از انجام مصاحبه و نتایج ارتباط موثر بین بهورز–بیمار را توضیح دهید.
•	اصول کلی گرفتن شرح حال را نام ببرید و با ذکر مثال توضیح دهد.
•	چه نکاتی را باید در زمان گرفتن شرح حال رعایت کرد ؟ توضیح دهید.
•	جنبه های خاص در زمان اخذ شرح حال کدامند ؟ 
•	در هنگام شرح حال گیری در خصوص جنبه های خاص چگونه باید عمل کرد؟ 
•	انواع گرفتن ارزیابی بیمار یا شرح حال را با ذکر مثال توضیح دهد.
•	تفاوت اطلاعات سوبژکتیو و ابژکتیو را بیان کنید.
•	تفاوت علائم ونشانه های بیماری را توضیح دهید.
•	هفت خصوصیت یک علامت در هنگام گرفتن شرح حال کدامند؟توضیح دهید.
•	بیماری و سندرم را تعریف کنید.
آشنایی با نحوه معاینات فیزیکی
فصل دوم
اجزا ی شرح حال 

اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:
•	اجزای شرح حال را نام ببرد.
•	در اخذ شرح حال، مقدمات شرح حال یا اطلاعات اولیه و داده های نشانگر را توضیح دهد.
•	در اخذ شرح حال، منظور از شکایت اصلی بیمار را توضیح دهد.
•	در اخذ شرح حال، منظور از بیماری کنونی را شرح دهد.
•	در اخذ شرح حال، منظور از تاریخچه بیماری های قبلی را توضیح دهد .
•	در اخذ شرح حال، منظور از تاریخچه داروهای مصرفی بیمار را توضیح دهد.
•	در اخذ شرح حال، منظور از تاریخچه خانوادگی را توضیح دهد.
•	در اخذ شرح حال، منظور از تاریخچه اجتماعی-شخصی(روحی روانی وسبک زندگی بیمار) را بیان کند.
•	تفاوت بین شرح حال کودکان و بزرگسالان را نام ببرد و توضیح دهد.

فهرست عناوین:

•	مقدمه
•	اجزای شرح حال
•	مقدمات شرح حال یا اطلاعات اولیه و داده های نشانگر 
•	شکایت اصلی بیمار
•	بیماری کنونی
•	تاریخچه بیماری های قبلی 
•	داروهای مصرفی بیمار
•	تاریخچه خانوادگی
•	تاریخچه اجتماعی-شخصی(روحی روانی وسبک زندگی بیمار)
•	تفاوت بین شرح حال کودکان و بزرگسالان
•	مرور سیستم ها

مقدمه
زمانی که فرد بیمار می شود و تعادل بدن به هم می ریزد، ارگانهای بدن دیگر هماهنگی لازم را نداشته و بر اساس نوع  بیماری علائم خاصی در فرد بروز می کند و باعث هوشیاری شخص می گردد که بیماری در وی ایجاد شده است. به همین علت جهت تشخیص و درمان بیماری، تمام ارگانها به صورت جداگانه مورد ارزیابی قرار گرفته و شرح حال کاملی در این خصوص بدست آورده می شود. گرفتن شرح حال، اولین و غالبا مهمترین بخش ارتباط شما با بیماران است.
مقدمه
جهت اخذ یک شرح حال خوب لازم است با اجزای شرح حال و ترتیب انجام آن آشنا باشیم.
در این فصل به اجزای شرح حال خواهیم پرداخت.
اجزای شرح حال
•	مقدمات شرح حال یا اطلاعات اولیه و داده های نشانگر
•	شکایت یا شکایت های اصلی بیمار
•	 بیماری کنونی
•	تاریخچه بیماری های قبلی 
•	 سابقه دارویی
•	تاریخچه خانوادگی 
•	تاریخچه اجتماعی-شخصی(روحی و روانی وسبک زندگی بیمار)
•	مرورسیستم ها

1) مقدمات شرح حال 
هنگام گرفتن شرح حال حتما اطلاعات زیر را مد نظر داشته باشید: 
زمان        ثبت تاریخ و ساعت گرفتن شرح حال
اطلاعات شناسنامه ای، مشخصات فردی: سن، جنس، نژاد، محل تولد، وضعیت تاهل، شغل، مذهب
منبع ارجاع      در مواردی که بیمار ارجاع شده است
منبع یا گوینده شرح حال       مثلا خود بیمار یا اعضای خانواده یا ...
قابل اعتماد بودن ) (Reliability شرح حال       اطمینان از صحت اطلاعات کسب شده 

مثال
99/2/2  ساعت 10 صبح
خانم ماهتاج محمدی- 26 ساله -متاهل -خانه دار -ساکن روستای قمر علی آباد
منبع شرح حال : خود بیمار
محل ارجاع : مستقیما به خانه بهداشت
شرح حال Reliable  است.
2) شکایت اصلی  Chief complain
-	یک یا چند علامت نگران کننده که منجر به مراجعه فعلی بیمار شده است.
-	با کلمات بیمار(کلمات بیمار را عینا نقل کنید. بطور مثال دلم درد میکند و احساس بدی دارم). 
-	نحوه پرسش:سوال کلی(چه چیزی باعث شد که شما به اینجا مراجعه کنید ؟ و...
3) بیماری کنونی  Present illness
•	 شکایت اصلی را بسط می دهد و توضیح می دهد که هر علامت چگونه بروز کرده است. افکار و احساسات بیمار در مورد بیماری را شامل می شود قسمت های مربوطه را از مرور سیستم ها در بر دارد که شامل موارد مثبت و منفی مربوطه می شود.
•	ممکن است شامل مصرف داروها، آلرژی ها، مصرف دخانیات و الکل نیز باشد، زیرا این ها اغلب با بیماری کنونی ارتباط دارند. 
توجه به عوامل دخیل در ایجاد یک علامت:
•	1-محل 2-کیفیت 3–کمیت یا شدت 4-زمان بندی(آغاز،مدت،دفعات) 5–زمینه یا موقعیت بروز یا شرایط پیدایش مشکل 6-عوامل افزایش یا تخفیف دهنده 7-علایم همراه
3) بیماری کنونی  Present illness
•	وضعیت طبی فعلی: 
•	دخانیات: نوع مقدار و مدت استفاده
•	الکل: مواد مخدر و مواد مشابه
•	ورزش و رژیم غذایی: شامل دفعات ورزش و مصرف معمول روزانه غذا و نوشابه ها
•	وضعیت واکسیناسیون: از جمله کزاز، سیاه سرفه، دیفتری، فلج اطفال، سرخک،سرخجه، اوریون، انفلو انزا، هپاتیتB ، هموفیلوس آنفلوانزا نوع B  و واکسن پنوموکوک
•	آزمون های غربالگری: مانند آزمون توبرکولین، پاپ اسمیر، ماموگرام، میزان کلسترول، مدفوع از نظر خون مخفی
•	رعایت اصول ایمنی: مانند استفاده از کمربند ایمنی اتومبیل
•	خطرات محیطی: در خانه، مدرسه و محل کار

مثال
 (cc) chief complainشکایت اصلی : سردررد شدید از صبح امروز
(PI) present illness: بیماری کنونی
بیمار ساعت 7 صبح امروز پس از برخاستن از رختخواب به طور ناگهانی دچار درد بسیار شدید و منتشر در سر خود شده است که تا این ساعت همچنان ادامه دارد. این درد در دقایق اول حداکثر شدت خود را داشته و طی این سه ساعت تا حدی از شدت آن کاسته شده اما هنوز هم بیمار شدت آن را زیاد ذکر می کند.درد به گوشها و پشت گردن تیر می کشد و با خم کردن سر کمی بدترمی شود. بیمار از حالت تهوع نیز شکایت دارد ولی دچار استفراغ نشده است.
وی سابقه ای از سردرد و ضربه به سر نمی دهد. وی دچار تغییر در سطح هوشیاری، تشنج ، بی حسی در اندام ها، علایم بینایی یا علامت دیگری نشده است.
بیمار در منزل دو قرص استامینوفن مصرف کرده اما به خاطر شدت سردرد به خانه بهداشت مراجعه کرده است.
4) تاریخچه قبلی  Past History
وضع عمومی سلامت
بیماری های کودکی 
بیماری های بزرگسالی، شامل بیماری های طبی، جراحی، زنان و مامایی، و روانپزشکی 
بستری و جراحی های قبلی
حوادث قبلی (تصادفات و جراحات )
انتقال خون

5) داروهای مصرفی Drug History    
•	نام دارو
•	دوز مصرف
•	دفعات و نحوه مصرف (خوراکی،تزریقی و غیره)
•	آلرژی که شامل واکنش های خاص نسبت به هردارو 
•	مصرفمواد دخانی، الکل و مواد مخدر

6) تاریخچه خانوادگی Family History  
 
سن و وضعیت سلامتی و یا سن و علت مرگ در ارتباط باهریک از بستگان نزدیک فرد(پدرو مادر، پدر بزرگ و مادر بزرگ، خواهران و برادران،  همسر،  فرزندان و نوادگان )
تاریخچه خانوادگی
جستجو در مورد سابقه فامیلی بیماری و اطلاع از وجود یا عدم وجود آن: فشارخون،بیماری قلبی،کلسترول بالا، سکته مغزی، دیابت،بیماری تیروئید یا کلیه، آسم،سردرد، تشنج، بیماری روانی، خودکشی، اعتیاد به الکل یا مواد مخدر و آلرژی ها، هپاتیت، سرطان ها و...... 
7) سابقه اجتماعی–شخصی(روحی روانی و سبک زندگی بیمار)
Social History-Marital History

شامل شغل، میزان تحصیلات، وضعیت سکونت، باورهای مذهبی، عادات سبک زندگی نظیر ورزش، رژیم غذایی و اقدامات امنیتی می باشد.
Review of systems (ROS )  8) مرور سیستم ها 
سیستم قلبی
گوارش
سیستم ادراری
سیستم تناسلی
عروق محیطی
سیستم عضلانی اسکلتی
سیستم عصبی
خون
اندوکرین
روان
تفاوت های بین شرح حال کودکان و بزرگسالان
شرح حال کودک، همان خطوط کلی شرح حال بزرگسال را در بر دارد، ولی دارای نکاتی اضافه است که در این مبحث می آید:
•	مشخصات فردی: زمان و محل تولد،اسم دوم، اسم کوچک هر یک از والدین و نام فامیل هر کدام، در صورتی که متفاوت باشند.
•	شکایات اصلی: ببینید آیا این شکایات، موجب نگرانی کودک، والدین، معلم مدرسه و یا فرد دیگری هستند یا نه
بیماری کنونی: عکس العمل هر یک از اعضای خانواده را نسبت به شکایات بیمار، علت نگرانی او و بهره جوئی های ثانویه احتمالی کودک ازبیماریش را بررسی کنید
تفاوت های بین شرح حال کودکان و بزرگسالان
تاریخچه قبلی: 
•	شرح تولد، که در صورت وجود مشکلات رشدی و عصبی، مهم است. در صورت لزوم ، اطلاعات را از بیمارستان دریافت کنید.
•	پیش از تولد : سلامت مادر: داروها، استفاده از مواد مخدر و الکل، خونریزی واژینال، افزایش وزن، طول مدت حاملگی
•	هنگام تولد: چگونگی زایمان و وضع حمل، وزن هنگام تولد، نمره آپگار در دقایق 1و5
•	نوزادی: تلاشهای انجام گرفته برای احیای نوزاد،سیانوز، زردی، عفونت، کیفیت دلبستگی( بین مادر و نوزاد)

تفاوت های بین شرح حال کودکان و بزرگسالان
تاریخچه تغذیه: که در موارد کمبود یا زیادی تغذیه، مهم است.
•	تغذیه از شیر مادر: دفعات و مدت هر بار شیر خوردن، مشکلات مربوطه، زمان و روش از شیر گرفتن
•	تغذیه با شیر خشک: نوع، مقدار، دفعات، استفراغ، کولیک، اسهال، مکملهای آهن، فلوئور و ویتامینها، شروع تغذیه یا غذای جامد.
•	عادت تغذیه: آنچه می پسندد و نمی پسندد، نوع ومقدار غذای خورده شده، رفتارهای والدین و پاسخ به مشکلات تغذیه ای
تفاوت های بین شرح حال کودکان و بزرگسالان
تاریخچه رشد و نمو: در موارد تاخیر رشد، عقب ماندگی ذهنی و حرکتی-روانی و اختلالات رفتاری مهم است.
•	رشد فیزیکی: قد و وزن و دور سر در هنگام تولد و 1، 2، 5 ، و 10 سالگی دوره های رشد سریع و کند.
•	شاخص های رشدی– سنی کی کودک سرش را بالا گرفته، غلت زده، نشسته، ایستاده، راه رفته و صحبت کرده است.
•	رشد اجتماعی: الگوهای خواب روزانه و شبانه، آموختن کنترل ادرار و مدفوع ، مشکلات تکمیلی، رفتارهای عادتی، مشکلات انضباطی، عملکرد تحصیلی، ارتباط با والدین، خواهران و برادران، ودوستان

تفاوت های بین شرح حال کودکان و بزرگسالان
وضعیت طبی فعلی
•	آلرژی ها: توجه خاصی به آلرژی های دوره کودکی مبذول دارید– اگزما، کهیر، رینیت آلرژیک مداوم(غیر فصلی)، آسم، عدم تحمل غذایی و حساسیت شدید نسبت به حشرات
•	واکسیناسیون:مشتمل بر تاریخ تجویز و کلیه واکنش های ناخواسته
•	آزمونهای غربالگر: شامل آزمونهای مربوط به بینایی، شنوایی، کلسترول، سل، سرب خون، بیماری سلول داسی و خطاهای مادرزادی متابولیسم.

خلاصه مطالب و نتیجه گیری
برای جمع آوری یک شرح حال دقیق،لازم است اجزای شرح حال را بشناسید و شرح حال بیمار را، مطابق با اجزای آن و اصول کلی شرح حال انجام دهید .
شناسایی علائم و یافته های غیر طبیعی، ارتباط دادن این یافته ها به فرایند زمینه ای، رسیدن به فرضیه ها و آزمایش کردن آن ها را به دنبال خواهد داشت. که در نهایت به انتخاب بهترین روش درمانی برای بیمار منجر می شود.
پرسش و تمرین
•	اجزای شرح حال را نام ببرید.
•	در اخذ شرح حال منظور از مقدمات شرح حال چیست؟ 
•	در اخذ شرح حال منظور از شکایت اصلی بیمار چیست ؟ توضیح دهید.
•	در اخذ شرح حال منظور از بیماری فعلی چیست توضیح دهید؟
•	در اخذ شرح حال منظور از تاریخچه قبلی بیمار چیست؟
•	در خصوص داروهای مصرفی بیمار به چه مواردی باید توجه کرد؟
•	در اخذ شرح حال منظور از تاریخچه خانوادگی چیست؟ توضیح دهید.
•	از سابقه اجتماعی-روحی روانی وسبک زندگی بیمار چه مواردی سوال مهم است ؟
•	تفاوت بین شرح حال کودکان و بزرگسالان در چیست؟

آشنایی با نحوه معاینات فیزیکی
فصل سوم
مرور سیستم ها 
Review of systems
 مشخصات سند
اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:
1- نحوه پرسیدن سوال از بیمار در بررسی سیستم های بدن را توضیح دهد.
2- نکات مورد توجه در بررسی وضعیت عمومی بیمار را نام ببرد.
3- نکات مورد توجه در بررسی پوست بیمار را نام ببرد.
4- نکات مورد توجه در بررسی سررا نام ببرد.
5- نکات مورد توجه در بررسی چشم را نام ببرد.
6- نکات مورد توجه در بررسی گوش را نام ببرد.
7- نکات مورد توجه در بررسی بینی و سینوسها را نام ببرد.
8- نکات مورد توجه در بررسی دهان و گلو را نام ببرد.
9- نکات مورد توجه در بررسی گردن را نام ببرد.
10- نکات مورد توجه در بررسی پستان ها را نام ببرد.
11- نکات مورد توجه در بررسی سیستم تنفسی را نام ببرد.
 اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:

 12- نکات مورد توجه در بررسی سیستم قلبی را نام ببرد.
13- نکات مورد توجه در بررسی گوارش را نام ببرد.
14- نکات مورد توجه در بررسی سیستم ادراری را نام ببرد.
15- نکات مورد توجه در بررسی سیستم تناسلی را نام ببرد.
16- نکات مورد توجه در بررسی عروق محیطی را نام ببرد.
17- نکات مورد توجه در بررسی سیستم عضلانی- اسکلتی را نام ببرد.
18- نکات مورد توجه در بررسی سیستم عصبی را نام ببرد.
19- نکات مورد توجه در بررسی خون را نام ببرد.
20- نکات مورد توجه در بررسی  غدد درون ریز(اندوکرین)را نام ببرد.
21- نکات مورد توجه در بررسی سلامت روان را توضیح دهد.
فهرست عناوین:
سیستم قلبی
گوارش
سیستم ادراری
سیستم تناسلی
عروق محیطی
سیستم عضلانی- اسکلتی
سیستم عصبی
خون
غدد درون ریز یا اندوکرین
روان
مقدمه
•	این مرحله از شرح حال، وجود یا نبود علایم شایع مربوط به هر سیستم فرعی بدن را ذکر می کند.
•	این فصل شامل سوالاتی است که فرق سر تا نوک پا را در بر می گیرد و با یک سوال کاملا عمومی شروع می شود.
•	این بخش این امکان را به شما می دهد که سوالات تخصصی بیشتری را درباره سیستم های مرتبط با بیماری فعلی بیمار از او بپرسید.به طور مثال وضعیت گوش ها و شنوایی ؟  وضعیت ریه ها و تنفس ؟ .... سوالات مطرح شده در بررسی سیستم ها ممکن است مشکلاتی را که بیمار از آنها چشم پوشی کرده، آشکار کند.
•	 بخاطر داشته باشید که در یاداشت های خود، حوادث عمده پیش آمده برای بیمار را در بخش بیماری فعلی یا سابقه قبلی منتقل کنید.

مقدمه
در اسلایدهای پیش رو یک سری سوالات استاندارد مرور سیستم ها فهرست شده اند. با کسب تجربه،سوالات«بله یا خیر»،تنها چند دقیقه وقت شما را خواهند گرفت.
 برای هر«دستگاه» بهتر است با یک سوال کلی شروع کنید مثلا بپرسید:«گوش ها و شنوایی شما چگونه است؟» این امر توجه بیمار را جلب می کند و شما را قادر می سازد تا سوالات اختصاصی تر را در مورد سیستم های مربوطه مطرح کنید.
برای هر دستگاه باید بپرسید :«آیا تا به حال هر گونه ... داشته اید؟» 

وضعیت عمومی بیمار 
وزن معمول، تغییرات اخیردر وزن، لباس هایی که تنگ تر یا گشادتر شده اند، ضعف، خستگی، تب
پوست
 بثورات، برجستگی ها، توده ها، زخم ها، خارش، خشکی، تغییر رنگ، تغییر در موها یا ناخن، تغییر در رنگ یا اندازه خال ها، اسکار جراحی قبلی
سر
 سردرد، ضربه به سر، گیجی، احساس سبکی سر
چشم ها
 بینایی، عینک یا لنزهای تماسی، تاریخ آخرین معاینه چشمی، درد، قرمزی، اشک ریزش بیش از حد، دو بینی، تاری دید، وجود لکه یا نقاط یا نورهای درخشنده در میدان بینایی، گلوکوم وکاتاراکت
گوش ها
شنوایی، وزوز گوش، سرگیجه، گوش درد، عفونت، ترشح، اگر کاهش شنوایی دارد استفاده یا عدم استفاده از سمعک
بینی و سینوس ها
سرماخوردگی های مکرر، گرفتگی بینی، ترشح یا خارش بینی، تب یونجه، خونریزی از بینی، مشکلات سینوس ها
گلو  یا دهان و حلق  
وضعیت دندانها و لثه ها، خونریزی از لثه، دندان مصنوعی و مناسب بودن آن، تاریخ آخرین معاینه دندان پزشکی، زبان دردناک، گلودردهای مکرر، خشونت یا گرفتگی صدا
گردن 
توده های گردنی، غدد یا عقده های متورم، گواتر، درد یا سفتی گردن
پستان ها 
توده، درد یا ناراحتی، ترشح از نوک پستان، نتایج معاینه توسط خود بیمار
تنفسی 
سرفه، خلط(رنگ، مقدار)، خلط خون آلود، تنگی نفس، خس خس سینه، آسم، برونشیت، آمفیزم، پنومونی، سل، پلورزی، آخرین رادیوگرافی قفسه سینه
قلبی عروقی 
مشکلات قلبی، فشارخون بالا، تب روماتیسمی، سوفلهای قلبی، درد یا ناراحتی قفسه سینه، احساس طپش قلب، تنگی نفس، تنگی نفس وضعیتی یا ارتوپنه (نیاز به استفاده از بالش اضافه برای سهولت نفس کشیدن حین خواب شبانه)، تنگی نفس حمله ای شبانه( نیاز به برخاستن از خواب شبانه برای سهولت نفس کشیدن)، ادم، نوار قلب های قبلی یا سایر آزمایش های قبلی

گوارشی 
مشکل در بلع، سوزش سردل، اشتها، تهوع، استفراغ، حرکات روده ای، استفراغ خونی، دفعات اجابت مزاج، رنگ و مقدار مدفوع، تغییر در الگوی اجابت مزاج، خونریزی از رکتوم یا مدفوع سیاه و قیرمانند، بواسیر، یبوست، اسهال، درد شکم، عدم تحمل غذایی، آروغ یا دفع گاز بیش از حد، زردی، مشکلات کبد یا کیسه صفرا، هپاتیت 
ادراری 
تکرر ادرار، پلی اوری یا پر ادراری، شب ادراری، احساس فوریت در ادرار کردن(اضطرار ادرارurgency)، سوزش یا درد در حین ادرار کردن، هماتوری، کاهش کالیبر یا شدت جریان ادرار، تاخیر در آغاز ادرار و قطره قطره آمدن ادرار، بی اختیاری ادرار، عفونتهای ادراری، و سنگهای کلیوی و حالب
دستگاه تناسلی
•	 مردان : فتق، ترشح از آلت یا زخم های روی آن، درد یا توده در بیضه، سابقه بیماری های مقاربتی و درمان آن، عادات، علایق و عملکرد و رضایت جنسی، روش های جلوگیری، استفاده از کاندوم و مشکلات آن،  تماس با فرد آلوده به HIV و اقدامات احتیاطی در مقابل آن و دیگر بیماری های مقاربتی
•	زنان: سن اولین قاعدگی، منظم بودن، تکرر دفعات و طول مدت قاعدگی ها، میزان خونریزی، خونریزی بین قاعدگی ها یا پس از مقاربت، آخرین قاعدگی قبلی، دیسمنوره، حالت فشار عصبی قبل از قاعدگی، سن یائسگی و نشانه های آن، خونریزی بعد از یائسگی، ترشح، خارش، توده ها و زخم های واژینال، بیماری های مقاربتی و درمان آنها، تعداد بارداری ها، تعداد و نحوه زایمان ها، تعداد سقط ها( خود بخودی یا القا شده ). مشکلات بارداری، روشهای پیشگیری از بارداری، علایق، گرایش ها، کارآیی و ارضای جنسی، مشکلات جنسی از جمله مقاربت دردناک، نگرانی درباره عفونت HIV  
سیستم عروق محیطی 
لنگیدن متناوب(درد پای متناوب با فعالیت)، گرفتگی عضلات پا  یا کرامپ های ساق پا، وریدهای واریسی، سابقه ایجاد لخته در وریدها، ادم در پاها و ران ها، تغیرات رنگ در نوک انگشتان و دست ها و پاها در مواجهه با هوای سردو نیز ادم همراه با قرمزی و تندرنس
عضلانی- اسکلتی 
درد و خشکی عضله یا مفصل، سفتی، آرتریت، نقرس و کمر درد(در صورت موجود بودن، محل مفاصل یا عضلات درگیر، وجود هر گونه، (تورم، قرمزی، درد، حساسیت در لمس، خشکی، ضعف یا محدودیت حرکتی یا فعالیتی شامل ویژگی های زمانی علایم به عنوان مثال صبح یا عصر، مدت آنها و هر گونه سابقه تروما را شرح دهید)، گردن درد یا کمر درد، درد مفصلی همراه با علائم سیستمیک مثل تب، لرز، راش پوستی،آنورکسی، کاهش وزن یا ضعف
سیستم عصبی 
تغییرات در خلق، توجه یا کلام، تغییر در فهم زمان و مکان، حافظه، قضاوت یا بینش، سردرد، گیجی، سرگیجه، غش و از حال رفتن، تشنج، ضعف، فلج، کرختی یا کاهش حس، مور مور شدن یا احساس سوزن سوزن شدن، لرزش یا سایر حرکات غیر ارادی، صرع 

خونی
آنمی یا کم خونی، استعداد به کبود شدگی یا خونریزی  آسان، تزریق خون در گذشته و واکنش های نسبت به آن

 غدد درون ریز(آندوکرین)
مشکل تیروئید، عدم تحمل به سرما یا گرما، عرق ریزش بیش از حد، دیابت،  تشنگی یا گرسنگی بیش از حد، پر ادراری، تغییر در اندازه دستکش یا کفش

روانپزشکی  
عصبی بودن، فشار روحی، روحیه شامل افسردگی، تغییر در حافظه، تلاش برای خودکشی و یا برنامه خودکشی، سابقه مراجعه قبلی روانپزشکی و سایکوتراپی و یا سابقه بستری در بخش روانپزشکی. 
فرم شرح حال نویسی  
فرم شرح حال نویسی.pdf
خلاصه مطالب و نتیجه گیری
در انتهای هر شرح حال، جهت یافتن مشکل و یا سایر علائم، مربوط به بیمار، که ممکن است خود بیمار از بیان آن، و وجود آن علامت و یا مشکل آگاه نباشد، ضروریست تمامی سیستم های بدن بررسی شود. با پرسیدن سوالات مربوط به هر کدام از سیستم ها و شناسایی مشکلات احتمالی و موارد منفی، اقدامات ارزیابی تکمیلی و یا درمانی جهت رفع مشکل یا علامت  بیماری بعمل می آید.
شناسایی علائم و یافته های غیر طبیعی، ارتباط دادن این یافته ها به فرایند زمینه ای و رسیدن به فرضیه ها و آزمایش کردن آن ها، فرایند بهبودی بیمار را تسریع می بخشد.

پرسش و تمرین
•	هدف از بررسی سیستم های بدن بیمار در گرفتن شرح چیست ؟ توضیح دهید.
•	نحوه پرسیدن سوال از بیمار در بررسی سیستم های بدن چگونه است؟با ذکر مثال توضیح دهید.
•	در بررسی هر کدام از سیستم های بدن چه علامت هایی مورد توجه هست و بررسی می شود ؟ 

فهرست منابع
آشنایی با  نحوه معاینات فیزیکی
فصل چهارم
 معاینه بالینی
کلیات و 
وضعیت عمومی بیمار
•	
   اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:
1- مراحل آمادگی برای معاینه را توضیح دهد.
2- تکنیک های اصلی معاینه را نام ببرد و هرکدام را توضیح دهد.
3- بررسی وضعیت عمومی بیمار(برانداز کلی )را شرح دهد.
4- نحوه اندازه گیری علائم حیاتی یا (vs) Vital signsرا توضیح دهد.
5- چگونگی ارزیابی وضعیت روانی و رفتار را توضیح دهد.
6- توجه به نکات مهم در معاینه پوست را توضیح دهد.
7- روش معاینه سر، چشم ها، گوش ها، گلو را توضیح دهد.
8- روش معاینه گردن را توضیح دهد.
اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:
9- روش معاینه پشت را توضیح دهد.
10- روش معاینه قسمت خلفی توراکس را توضیح دهد.
11- روش معاینه پستان ها، زیر بغل، و گره های لنفاوی اپی تروکلئار را توضیح دهد.
12- روش معاینه توراکس قدامی و ریه ها را توضیح دهد.
13- روش معاینه سیستم قلبی عروقی را توضیح دهد.
14- روش معاینه شکم را توضیح دهد.
15- روش معاینه اندام های تحتانی را توضیح دهد.
16- روش معاینه سیستم عصبی را توضیح دهد.
17- روش معاینات اضافی(معاینه رکتال و ناحیه تناسلی)را توضیح دهد.

فهرست عناوین:
1 ) مراحل آمادگی برای معاینه
2) تکنیک های اصلی معاینه
-	مشاهده
-	لمس
-	دق
-	سمع یا گوش دادن

فهرست عناوین:

معاینه بالینی- «از سر تا شست پا» شامل:
3) بررسی وضعیت عمومی بیمار(برانداز کلی )
4) علائم حیاتی یا (vs) Vital signs 
-	درجه حرارت Temperature-
-	تنفس Respiratory rate- 
-نبض Pulse rate-
-فشار خون Blood pressure-

فهرست عناوین:
5-وضعیت روانی و رفتار
 6- معاینه پوست
7- معاینه سر، چشم ها، گوش ها، گلو
8- معاینه گردن
9- معاینه پشت
10- معاینه قسمت خلفی توراکس
11-معاینه پستان ها، زیر بغل، و گره های لنفاوی اپی تروکلئار
12-معاینه توراکس قدامی و ریه ها
13-معاینه سیستم قلبی عروقی
14-معاینه شکم
15-معاینه اندام های تحتانی
16-معاینه سیستم عصبی
17-معاینات اضافی( معاینه رکتال و ناحیه تناسلی)
 مقدمه
معاینه فیزیکی یا معاینه بالینی، فرایندی است که در آن به دنبال نشانه هایی که بیماری در بدن ایجاد می کند می گردیم.
پس از گرفتن شرح حال شاید نقاطی در ذهن مان روشن شده باشد و شک هایی داشته باشیم. با معاینه کردن، می توانیم آن ها را تایید کنیم یا کنار بگذاریم. می توانیم به اطلاعات جدیدی برسیم و تشخیص های دیگر را مد نظر قرار دهیم. 
مراحل آمادگی برای معاینه
1- مشخص کردن برخورد با بیمار
2- تنظیم روشنایی و محیط
3- چک کردن وسایل معاینه
4- قرار دادن بیمار در وضعیت راحت
5- در نظر گرفتن اقدامات احتیاطی عمومی و استاندارد
6- انتخاب ترتیب، حوزه و حالت مناسب جهت معاینه
تکنیک های اصلی معاینه

1- مشاهدهInspection
2- لمسPalpation
3- دقPercussion
4- سمع یا گوش دادنAuscultation

تکنیک های اصلی معاینه
•	 مشاهده Inspection: 

ü	ساده ترين و پر استفاده ترين روش است. 
ü	روشنايي خوب و قابل رويت بودن براي نگاه كردن دقيق و صحيح ضروري است. 
ü	مشاهده دقیق جزئیات ظاهر، رفتار و حرکات بیمار مانند بروز چهره، خلق، عادات و وضعیت های بدنی، وضعیت های پوستی مثل پتشی، حرکات چشم، رنگ ته حلق، قرینه بودن قفسه سینه، قوام شکم، ادم اندام تحتانی، و راه رفتن. 
ü	هر قسمت از بدن را از نظر اندازه ، شكل، وضعيت، تقارن با ناحيه مقابل آن و از نظر وجود هر نوع مسائل غيرطبيعي بايد نگاه كرد. 
ü	جهت کامل کردن حس بینایی در مشاهده می توان از حس بویایی و شنوایی استفاده کرد.
تکنیک های اصلی معاینه
2. لمس کردنPalpation

براي معاينه قسمت هاي قابل بررسي بدن بكار ميرود. شامل لمس پوست و ایجاد فشار توسط انگشت بر روی ناحیه مورد نظر (درک و تشخیص تغییر-سختی، نرمی غیر طبیعی اندام زیر پوست و نیز تشخیص واکنش اندام درحال لمس).
ü	بیمار را در وضعيت راحت و آرام براي جلوگيري از كشيدگي و انقباض عضلات (كه ممكن است يافته هاي لمس را از صحت منحرف كند) قراردهيد. قبلا ناخنها را كوتاه و دستها را گرم كنيد.
ü	برای تعیین خصوصیاتی نظیر قوام ـ شکل ـ حرارت  و حرکات استفاده میشود. 
تکنیک های اصلی معاینه

2. لمس کردنPalpation
ü	برای تعیین قوام ، شکل ، اندازه و نبض دار بودن عضو از فشار نوک انگشتان استفاده کنید.
ü	جهت بررسی کیفیت حرارت، از پشت دست وجهت بررسی نبض از نوک انگشتان استفاد کنید.
ü	برای تشخیص لرزش از کف دست و جهت تعیین، وضعیت، قوام، حالت احتقان و تورم پوست از چنگ زدن آرام و آهسته با انگشتان استفاده کنید.
ü	لمس به صورت سطحی و عمقی انجام میگیرد.
لمس کردن

تکنیک های اصلی معاینه
3. دق کردنPercussion

 ایجاد ضربه خفیف بر نواحی مختلف بدن و شناخت تغییرات در آن‌ها
این روش براي تعيين كردن محل،اندازه و تاييد وضعيت غيرطبيعي اعضايي كه به وسيله لمس و گوش كردن مشخص شده استفاده مي شود.
•		روش مستقيم: مستقيما به سطح بدن يا به ناحيه خاص با يك يا دو 	انگشت ضربه زده مي شود .  
•		روش غير مستقيم: انگشت وسطي دست غيرغالب را روي ناحيه اي 	از بدن كه بايد دق شود قرار داده و با نوك انگشت وسطي دست 	غالب به مفصل انتهايي انگشتي كه روي ناحيه قرار داده ضربه زده 	مي شود.

دق کردن
دق کردن
تکنیک های اصلی معاینه
گوش کردن

تکنیک های اصلی معاینه
 4)سمع یا گوش کردن Auscultation

از آنجا كه صداهاي غيرطبيعي مي تواند فقط در مقايسه با كيفيت طبيعي صداها شناخته شود شما، بايد گوش كردن انواع صداهايي مانند شنیدن وضعیت صوتی اندام‌ها شامل قلب٬ ریه٬ حرکات دودی روده و غیره كه معمولا در قسمت هاي مختلف بدن شنيده مي شود تجربه نمايد. 
از اين روش بايد همراه با مهارت هاي ديگر نظير: مشاهده، لمس و دق استفاده كرد.

تکنیک های اصلی معاینه
گوش کردن

معاینه بالینی-«از سر تا شست پا» شامل:

بررسی وضعیت عمومی بیمار(برانداز کلی)
وضعیت کلی سلامتی، قد، بنیه و تکامل جنسی بیمار را مشاهده کنید. وزن و قد بیمار را تعیین کنید. به طرز قرارگیری بدن، فعالیت حرکتی و راه رفتن، لباس پوشیدن، آراستگی و بهداشت شخصی، و هرگونه بوی بدن یا نفس توجه کنید. تظاهرات صورتی بیمار را تحت نظر داشته باشید و به رفتار، عاطفه و واکنش های وی به افراد و اشیاء محیط توجه کنید. به نحوه صحبت کردن بیمار گوش دهید و حالت آگاهی یا سطح هوشیاری وی را مورد توجه قرار دهید.

 بررسی وضعیت عمومی بیمار General Appiereance 
q	وضعیت ظاهری سلامتی
یافته های احتمالی : قوی بنیه، ضعیف، ناخوشی حاد یا مزمن
q	دیسترس
یافته ها ی احتمالی : تنفس دشوار ، تعریق ، لرزش و حالت درد یا ناراحتی 
q	رنگ پوست 
یافته های احتمالی  : رنگ پریدگی ، سیانوز ، زردی
q	رشد جنسی 
 یافته های احتمالی : موی صورت ، تغییرات صدا ، رشد پستان
 بررسی وضعیت عمومی بیمار(برانداز کلی )
q	رشد جسمی 
قد و هیکل
یافته های احتمالی  : بلند قد ، کوتاه قد ، عضلانی ، اندام های بلند نامتناسب
وزن  بر اساس برانداز کلی یا اندازه گیری 
یافته های احتمالی : تکیده ، لاغر ، تپل ، چاق 
(وزن فعلی وتغییرات اخیر وزن به صورت تنگ یا گشاد شدن لباس بیمارنسبت به قبل)
 اندازه گیری قد و وزن بیمار جهت محاسبه  توده بدن که نشانگر چربی بدن بوده می باشد.
روش محاسبه اندکس توده بدن یا BMI
BMI   مساوی است با وزن برحسب کیلوگرم / قد برحسب متر مربع(یا متر به توان 2)

بررسی وضعیت عمومی بیمار(برانداز کلی )
q	لباس ، آراستگی و بهداشت شخصی
یافته های احتمالی: زیادی لباس در هیپوتیروئیدی، آستین های بلند برای پوشاندن بثورات جلدی یا جای سوزن
q	بوی بد تنفس
یافته های احتمالی: الکل، بوی اسیدوز دیابتیک، اورمی، نارسایی کبد
q	حالت صورت 
یافته های احتمالی: خیرگی چشم ها در هیپرتیروئیدی، صورت بی حرکت در پارکینسونیسم
q	گفتار
یافته های احتمالی: صحبت کردن سریع در هیپرتیروئیدی، خشونت صدا در میکزدم

خلاصه مطالب و نتیجه گیری
هنگامی که نگرانی های بیمار را درک کردید و یک شرح حال دقیق از وی بدست آوردید، برای شروع معاینه بالینی آماده هستید. 
این درس به شما کمک می کند بتوانید با استفاده از تکنیک های معاینه، بیمار را برسی نموده و با توجه به علائم و نشانه ها، اقدامات لازم را در جهت رفع مشکل آن کمک رسانی کنید.
در این فصل و دو فصل بعد ، با روش های معاینه بالینی بدن آشنا می شوید . حال می توانید با اطلاعات به دست آمده از شرح حال بیمار و معاینات انجام شده استدلال بالینی نمایید و با تشخیص های افتراقی درمان مناسب را برای بیمار شروع نمایید و یا در صورت نیاز بیمار را جهت انجام معاینات تکمیلی و انجام آزمایشات پاراکلنیکال به پزشک ارجاع دهید. 

پرسش و تمرین
1- مراحل آمادگی برای معاینه را توضیح دهید.
2- تکنیک های اصلی معاینه را نام ببرد و هرکدام را شرح دهید.
3- بررسی وضعیت عمومی بیمار(برانداز کلی )را شرح دهید.

آشنایی با  نحوه معاینات فیزیکی
فصل پنجم
 معاینه بالینی

بررسی علائم حیاتی
(vs) Vital sign

  
اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:

1- روش و محل های  اندازه گیری درجه حرارات را توضیح دهد.
2- اندازه های طبیعی درجه حرارت را بیان کند.
3- روش اندازه گیری تعداد تنفس را توضیح دهد .
4- اندازه های طبیعی و تعداد تنفس را بیان کند.
5- روش و محل های اندازه گیری نبض یا ضربان قلب را توضیح دهد. 
6- اندازه های طبیعی و غیر طبیعی تعداد نبض را بیان کند.
7- روش و محل اندازه گیری فشار خون را توضیح دهد. 
8- اندازه های طبیعی و غیر طبیعی فشارخون را بیان کند.

فهرست عناوین:
1- مقدمه
2- درجه حرارت Temperature-
3- تنفس Respiratory rate- 
4- نبض Pulse rate-
5- فشار خون Blood pressure-
6- خلاصه ونتیجه گیری
7-پرسش و تمرین
8- منابع

 مقدمه
علائم حیاتی یک گروه از علائم هستند که نشان دهنده وضعیت عملکرد حیاتی بدن می باشد. به عبارت دیگر عملکرد بدن با این نشانه ها مشخص می شود.
 اندازه گیری این مقادیر که برای کمک به ارزیابی سلامت عمومی یک فرد انجام می شود، سرنخ هایی را برای تشخیص بیماری های احتمالی ارائه می دهد و در بیماران ابزاری برای پایش سیر بیماری و پیشرفت درمان در جهت بهبودی است . 
 مقدمه
گرفتن علائم حیاتی قسمت مهمی از معاینات محسوب می شود. شما نمی توانید برای دیدن آنچه که در حال رخ دادن است وارد بدن بیمار شوید، اما می توانید علائم حیاتی را اندازه گیری کنید. کنترل علایم حیاتی، شما را از آنچه در داخل بدن در حال اتفاق افتادن است آگاه می کند.

علائم حیاتی شامل:
v	 تنفس
v	فشار خون
v	نبض
v	درجه حرارت
v	پوست
v	مردمک ها
v	پالس اکسی متری Blood oxygen saturation 
v	اخیرا درد نیز به عنوان یکی از اجزای علائم حیاتی بررسی می شود.
علائم حیاتی
برای ارزیابی این علائم، از تکنیک های مشاهده، سمع و لمس استفاده می شود.
در برنامه های جاری سلامت که در خانه های بهداشت ارایه می شود، از علائم حیاتی پیش گفت، تنفس، فشارخون، نبض و درجه حرارت ضرورت می یابد. لذا در این درس نحوه اندازه گیری 4 علائم حیاتی فوق ارایه می شود.
وسایل مورد نیازجهت بررسی علائم حیاتی
1. دستگاه اندازه گیری فشار خون
2. گوشی پزشکی
3. ساعت مچی ثانیه دار یا کرونومتر برای اندازه گیری نبض و تنفس
4. درجه حرارت یا ترمومتر یا تب سنج
5. قلم ودفترچه یادداشت
6. وسایل حفاظت شخصی از قبیل دستکش ، ماسک و...

1) اندازه گیری درجه حرارت
Temperature
تجهیزات : تب سنج یا ترمومتر مناسب (شیشه ای یا دیجیتال)-دستکش
محل : دهان، زیر بغل، رکتوم، پرده تیمپان و دیستال مری
روش:
اطمینان از عدم مصرف مایعات سرد و گرم، سیگار و فعالیت شدید

قرار دادن ترمومتر به مدت 3تا 5 دقیقه(زیر زبان) و یا به مدت6تا 10دقیقه زیر بغل 
1
 نکاتی که باید زمان گرفتن درجه حرارت رعایت نمود:
•	جریان کار را به بیمار یا همراهش توضیح دهید.
•	باید توجه نمود که بیمار 15 دقیقه قبل آشامیدنی گرم یا سرد ننوشیده و سیگار نکشیده باشد. 
•	قبل از کنترل درجه حرارت از راه زیر بغل لازم است که آن ناحیه کاملاً از عرق خشک شود.
•	در کودک یا بیمار بیقرار که تکان خوردن او سبب شکستن تب سنج می گردد، باید تب سنج را با دست در موضع نگاه داشت. 
•	هنگام تکان دادن تب سنج (که جیوه به زیر 35 درجه پایین بیاید) مواظب باشیم برای جلوگیری از شکستن به چیزی برخورد نکند.

 روشهای اندازه گیری درجه حرارت از راه دهان و زیر بغل
•	قسمت بالای تب سنج را با انگشت شست و اشاره گرفته و آنرا زیر زبان بیمار گذاشته و بیمار را راهنمایی کنید لبهایش را روی هم بگذارد. 
•	زمان لازم جهت اندازه گیری درجه حرارت بدن از راه دهان 3 دقیقه است . 
•	چنانچه درجه حرارت را از راه زیر بغل کنترل می کنید پس از قرار دادن تب سنج در زیر بغل، بیمار را راهنمایی کنید که بازویش را به جدار قفسه سینه بچسباند تا تب سنج  جابجا نشود. 
•	زمان لازم جهت اندازه گیری درجه حرارت بدن از راه زیر بغل 5 دقیقه است.
•	پس از بیرون آوردن تب سنج  فوراً درجه حرارت را در روی صفحه مدرج خوانده و یادداشت نمایید. 
 روشهای اندازه گیری درجه حرارت از راه دهان و زیر بغل و پیشانی
 نحوه خواندن درجه حرارت تب سنج معمولی
هیپوترمی= دمای زیر 35 درجه سانتی گراد
q	 تب= دمای بالاتر از 37/2 در صبح و 37/7 در عصر
o	درجه حرارت مقعد 0/5درجه بیشتر و درجه حرارت زیر بغل 0/5درجه کمتر از درجه حرارت دهانی است.
o	دمای حفره گوش 0/8 درجه سانتیگراد پایین تر از دمای رکتال است.

•	، فعالیت جسمانی، حرارت محیط، دوران بارداری، بیماریهای عفونی و گرما زدگی بالاتر می رود.
•	درجه حرارت بدن با گرسنگی، کم شدن مقاومت بدن، خونریزی، سوء تغذیه، سرمازدگی، شوک، داروها، اختلالات غدد درون ریز(کم کاری تیروئید)سکته مغزی، مسمومیت با منواکسید کربن، سوختگی های شدید و وسیع پایین می آید. 

متوسط درجه حرارت طبیعی در افراد بزرگسال

2)اندازه گیری نبض
  Pulse rate
 تجهیزات: ساعت ثانیه شمار
محل: معمولا نبض رادیال( مچ دست)
روش:
در صورت منظم بودن ریتم در 15 ثانیه شمرده شده در 4 ضرب می شود.
در صورت ریتم نامنظم در یک دقیقه می شمریم.
خصوصیات نبض شامل: سرعت، ریتم (منظم با غیر منظم)و قدرت( ضعیف یا قوی) می باشد.
نرمال= 60 تا 100 ضربان در دقیقه
نحوه گرفتن نبض:

بيمار در حالت نشسته يا خوابيده باشد، در حالت عادي نبض را از مچ دست مي گيرند. در صورتي كه گرفتن نبض از مچ دست مقدور نباشد مي توان از مناطق دیگر جهت كنترل نبض استفاده نمود .
نبض را با دو انگشت اشاره و میانی بایستی حس کرد. با انگشت شست اقدام به گرفتن نبض نکنید چراکه شست خود دارای نبض است و با نبض سایر نقاط تداخل ایجاد می کند. انگشتان اشاره و میانی باید روی شریان قرار گرفته و با اعمال فشار اندک در برابر یک ساختار محکم نظیر استخوان نبض لمس گردد.
محل هایی که نبض را می توان لمس نمود
 
ط	تاكي كاردي: افزايش غير عادي نبض 100 و بشتر دردقيقه را تاكي كاردي گويند .
•	  برادي كاردي: كاهش غيرعادي تعداد نبض کمتر60 در دقيقه را براديكاردي گويند .
3) اندازه گیری فشار خون
 Blood pressure
خون جهت جریان یافتن در شریانها و رساندن مواد غذایی به اعضای مختلف بدن نیاز به نیرویی دارد که این نیرو فشار خون نام دارد. فشار خون همان نیرویی است که قلب هنگام تپش به دیواره شریانها وارد می کند.
-انتخاب فشار سنج مناسب
– انواع:
 عقربه ای، جیوه ای، دیجیتال
روش اندازه گیری:
• عدم مصرف کافئین و دخانیات
• استراحت حداقل برای 5 دقیقه
• بازو در سطح قلب و آرنج کمی خم
• کاف 2.5 سانتیمتر بالای چین آرنج
روش اندازه گیری:
 
باد کردن کاف دستگاه فشارسنج تا محو نبض رادیال(مچ دست)سپس قرار دادن دیافراگم گوشی روی نبض براکیال و باد کردن کاف تا 30 میلیمتر جیوه بالاتر از نقطه محو نبض رادیال
خالی کردن باد کاف به آرامی(2-3 میلیمتر در ثانیه)
شنیدن حداقل دو ضربان متوالی= فشار سیستولیک
نقطه محو صدای نبض= فشار دیاستولیک

حداقل یکبار در هر دو بازو
اختلاف فشار نرمال بین دو بازو= 10- 5  mmhg 
فشار خون طبیعی برای خواندن شامل دو فاکتور فشارخون سیستولیک و فشارخون دیاستولیک است که به صورت کسر فشار سیستول بر دیاستول آن را نشان می دهند. مثال:120/80
طبقه بندی فشارخون در بزرگسالان
طبقه بندی فشار خون بر حسب میلیمتر جیوه
4) اندازه گیری تنفس
 Respiration Rate
وارد کردن هوای تازه حاوی اکسیژن به ریه ها (دم) و خروج هوای حاوی دی اکسید کربن از ریه ها (بازدم) تنفس نام دارد. 

4) اندازه گیری تنفس
Respiration Rate
تجهیزات: ساعت مچی ثانیه شمار
روش کار: 
-	شمارش بدون آگاهی بیمار
-	قرار دادن دست بر روی شکم یا قفسه سینه بیمار یا مشاهده بالا و پایین رفتن قفسه سینه یا شکم . 
-	تعداد تنفس باید در یک دقیقه کامل شمارش شود. 
-	در صورت ریتم منظم تعداد تنفس  در 30 ثانیه شمارش شده  در2 ضرب می شود. 
-	محدوده طبیعی: در بالغین 12 تا20 بار در دقیقه-جوانان 16تا 26-کودکان20تا30-نوپا 25تا35- شیرخوار 25تا50 -نوزادان 20تا60

4) اندازه گیری تنفس
 Respiration Rate 
انواع تنفس
تنفس عادی: حرکت عادی و معتدل قفسه سینه، بی صدا، سرعت عادی، دم و بازدم عمق یکسان، عدم استفاده از عضلات فرعی قفسه سینه گردن و یا شکم
تنفس سطحی: اتساع مختصر قفسه سینه یا دیواره شکم در زمان دم
تنفس مشکل یا همراه با تقلا: بیمار برای تنفس به سختی تلاش می کند، تولید صداهای غیر عادی  مثل خر خر کردن، استریدور( یک صدای با طنین بالا)، استفاده از عضلات فرعی گردن، قفسه سینه یا شکم، حرکت واضح پره های بینی، و گاهی اوقات نفس نفس زدن
تنفس  صدادار: شامل خر خر کردن، خس خس کردن، قل قل کردن صدایی شبیه قار قار کردن (صدای خشن و پر طنین) واستریدور( یک صدا با طنین بالا)
خلاصه مطالب و نتیجه گیری
این درس به شما کمک می کند بتوانید، علائم حیاتی بیمار را که یکی از مراحل معاینه بالینی است، اندازه گیری کنید و با توجه به تغیرات ایجاد شده در وضعیت طبیعی هر کدام از علائم، در جهت رفع مشکل ایجاد شده، البته با توجه به نتایج سایر بررسی ها و معاینات سیستم های بدن که در قسمت های بعد خواهیم گفت، همچنین نتایج شر حال  اخذ شده، در مورد نحوه درمان و کمک به بیمار اقدام نمایید. 
پرسش و تمرین
1- روش اندازه گیری درجه حرارات را توضیح دهید .
2- اندازه های طبیعی درجه حرارت را بیان کنید؟
3- روش اندازه گیری تعداد تنفس را توضیح دهید .
4- اندازه های طبیعی تعداد تنفس را بیان کنید؟
5- روش اندازه گیری نبض یا ضربان قلب را توضیح دهید 
6- اندازه های طبیعی تعداد نبض را بیان کنید؟
7- روش اندازه گیری فشار خون را توضیح دهید 
8- اندازه های طبیعی و غیر طبیعی فشارخون را بیان کنید؟

آشنایی با  نحوه معاینات فیزیکی
فصل ششم
 معاینه بالینی

معاینه سیستم ها 

اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:

1- بررسی وضعیت روانی و رفتار بیمار را توضیح دهد.
2-روش های معاینه پوست را توضیح دهد.
3- معاینه سر را توضیح دهد.
4- معاینه چشم ها را توضیح دهد.
5-معاینه گوش ها را توضیح دهد.
6- معاینه بینی و سینوس هارا توضیح دهد.
7- معاینه گلو یا دهان و حلق را توضیح دهد.
8- معاینه گردن را توضیح دهد.
9- معاینه قفسه صدری و ریه ها را توضیح دهد.

فهرست عناوین:
1- مقدمه
2-بررسی وضعیت روانی و رفتار بیمار
3- معاینه پوست
4- معاینه سر
5- معاینه چشم ها
6-معاینه گوش ها
7- معاینه بینی و سینوس ها
8- معاینه گلو یا دهان و حلق

مقدمه
در جلسه قبل بررسی وضعیت عمومی بیمار و اندازه گیری علائم حیاتی بیمار ارایه شد. این جلسه، به معاینه قسمت به قسمت سیستم  های بدن اختصاص دارد. برای تسهیل مرور یا تمرین معاینه هر یک از سیستمها یا نواحی بدن، هریک بصورت یک واحد کامل توصیف شده است. مثلا قفسه سینه و ریه ها، یک واحد را تشکیل می دهند.
وضعیت روانی و رفتار
وضعیت روانی: 
مشاهده: وضعیت ذهنی بیمار را در حین رابطه با او تحت نظر بگیرید. 
آزمون : عملکردهای خاص را در صورت لزوم طی مصاحبه یا معاینه فیزیکی بیازمایید.
وضعیت روانی و رفتار
ظاهر و رفتار
این موارد را ارزیابی کنید:
-	سطح هوشیاری: گوش به زنگی بیمار و پاسخ به محرک های گفتاری و لمسی را مشاهده کنید
یافته ها :  هوشیاری طبیعی-خستگی-خمودگی-استوپور و اغما
-	حالت بدن و رفتار حرکتی مشاهده: سرعت ، محدوده ، خصوصیات و تناسب حرکات را مشاهده کنید 
یافته ها :  بی قراری – برآشفتگی – حالت های بدنی عجیب – بی حرکتی – حرکات غیر ارادی
-	لباس ، آراستگی و بهداشت شخصی  : وسواس زیاد، بی توجهی
-	حالت صورت در حین استراحت و برقراری رابطه 
-	یافته های احتمالی: اضطراب–افسردگی-سرخوشی-خشم-واکنش به افراد یا اشیای خیالی –گوشه گیری
وضعیت روانی و رفتار
-	سخن گفتن و تکلم: به میزان، سرعت، بلندی، صراحت و سلیس بودن گفتار توجه کنید.
یافته های احتمالی: آفازی-دیسفونی-دیزارتری-تغییرات همراه با اختلالات خلقی
-	خلق: در مورد روحیه بیمار سوال کنید، به ماهیت، شدت و پایداری هر خلق ناهنجاری توجه کنید. در صورت لزوم خطر خودکشی را بررسی کنید. 
یافته های احتمالی: خوشحالی-سرخوشی-افسردگی-اضطراب-خشم-بی تفاوتی
وضعیت روانی و رفتار
افکار و ادراک ها : 
-  جریان فکر: منطق، ربط داشتن ،سازمان و انسجام افکار بیمار را ارزیابی کنید.
یافته های احتمالی: گسسته گویی-پرش افکار-بی ربط گویی-داستان سرایی-بریده شدن افکار
-	محتوای فکر : در مورد هر فکر غیر عادی یا نا خوشایند سوال کرده و کاوش نمایید . 
یافته های احتمالی: وسواس های فکری، و اجبارهای عملی، هذیان ها، احساس های عدم واقعیت
- ادراکات: در مورد هر گونه دریافت حسی غیر عادی مثلا دیدن یا شنیدن چیزهای غیر عادی سوال کنید 
یافته های احتمالی: سوء تعبیر حسی-توهم
-	بصیرت و قضاوت: بصیرت بیمار نسبت به بیماری اش و سطح توانایی قضاوت او در برنامه ریزی یا تصمیم گیری را ارزیابی کنید.
-	یافته های احتمالی: اذعان یا انکار علل روحی شکایات ، قضاوت های غیر معمول ، تکانشی ، یا غیر واقع بینانه
وضعیت روانی و رفتار
فعالیت شناختی
در صورت لزوم موارد زیر را ارزیابی کنید:
-	اشراف به زمان مکان و افراد 
-	شمارش اعداد
-	تقلیل هفت تا هفت تا: توانایی کم کردن عدد  7 از 100 
-	حافظه دور
-	حافظه اخیر
-	توانایی یادگیری مطالب جدید

پوست 
وضعیت پوست 
بیمار را از نظر راش، توده، زخم، خارش، خشکی، تغییر رنگ، شکل مو یا ناخن ها، تغییر اندازه یا رنگ خال های پوستی مورد بررسی قرار می دهیم.
نکات قابل توجه در بررسی وضعیت پوست 
رنگ، میزان رطوبت، درجه حرارت، قوام بافت،تورگور پوست بیمار را باید چک کرد. 
•	 رطوبت: هیدراته بودن پوست و بافتهای مخاطی نشان دهنده وضعیت تعادل مایعات بدن است و ممکن است تغییرات به علت تغییرات محیط و تنظیم درجه حرارت بدن باشد .

 پوست
•	درجه حرارت: افزایش یا کاهش در جه حرارت پوست با پشت دست دقیق تر خواهد بود .
•	 قوام بافت : از طریق لمس با نوک انگشتان ، همواری یا نا همواری ، نازک یا ضخیمی ، سفتی یا نرمی پوست بررسی می شود.
•	 تورگور: تورگور خاصیت الاستیسیته پوست است که با کم آبی کاهش می یابد. به طور طبیعی در اثر افزایش کم آبی بدن، خاصیت الاستیسیته پوست کم می شود. تورگور پوستی توسط ایجاد چین پوستی در پشت دست یا روی استرنوم توسط نوک انگشتان و سپس رها کردن آن بررسی می شود. پوست طبیعی به آسانی بالا کشیده می شود و بعد از رها شدن سریع به حالت اولیه خود بر می گردد. زمانی که خاصیت الاستیسیته پوست کاهش یابد، پوست به همان حالت چین خورده باقی می ماند و به کندی به حالت اول باز می گردد. کاهش خطر الاستیسیته پوست در کسانی که ارتجاع طبیعی پوست را ندارند باعث شکنندگی پوست می شود .

ناحیه به ناحیه معاینه کنید
مشاهده و لمس کنید. به این موارد توجه کنید 
پوست
ناخن های دست ها و پاها را مشاهده و لمس کنید. به این موارد توجه کنید 
موها را مشاهده و لمس کنید. به این موارد توجه کنید 

سر
سر، موها، پوست سر، جمجمه و صورت را معاینه کنید
هر دو گوش را معاینه کنید . به این موارد توجه کنید 
گوش ها
به این موارد توجه کنید 
بینی و سینوس ها
گلو یا دهان و حلق
دهان و حلق
قفسه صدری و ریه ها
قفسه سینه و حرکات تنفسی آن را مشاهده کنید. به این موارد توجه کنید

خلاصه مطالب و نتیجه گیری
هنگامی که نگرانی های بیمار را درک کردید و یک شرح حال دقیق از وی بدست آوردید، برای شروع معاینه بالینی آماده هستید. 
در این جلسه، بررسی وضعیت روانی و رفتار بیمار، معاینه پوست، سر، چشم ها، گوش ها، بینی و سینوس ها، گلو یا دهان و حلق، گردن، قفسه صدری و ریه ها، ارایه شد. جلسه بعد ، به معاینه پستان ها و نواحی زیر بغل، دستگاه قلبی عروقی، شکم، اندام های تناسلی، سیستم عروق محیطی، سیستم عضلانی-اسکلتی،، اختصاص دارد. 

پرسش و تمرین

1-  بررسی وضعیت روانی و رفتار بیمار را توضیح دهید.
2- روش های معاینه پوست را توضیح دهید.
3- معاینه سر را توضیح دهید.
4- معاینه چشم ها را توضیح دهید.
5- معاینه گوش ها را توضیح دهید.
6- معاینه بینی و سینوس ها را توضیح دهید.
7- معاینه گلو یا دهان و حل قرا توضیح دهید.
8- معاینه گردنرا توضیح دهید.
9- معاینه قفسه صدری و ریه ها را توضیح دهید.

آشنایی با  نحوه معاینات فیزیکی
فصل هفتم
ادامه

معاینه سیستم ها 

اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:

1- معاینه پستان ها و نواحی زیر بغل را توضح دهد.
2- معاینه دستگاه قلبی عروقی را توضح دهد.
3- معاینه شکم را توضح دهد.
4- معاینه اندام های تناسلی را توضح دهد.
5-معاینه سیستم عروق محیطی را توضح دهد.
6- معاینه سیستم عضلانی-اسکلتی را توضح دهد.
فهرست عناوین:
1- مقدمه
2 معاینه پستان ها و نواحی زیر بغل
3- معاینه دستگاه قلبی عروقی
4- معاینه شکم
5- معاینه اندام های تناسلی
6-معاینه سیستم عروق محیطی
7- معاینه سیستم عضلانی-اسکلتی

مقدمه
در جلسه قبل، بررسی وضعیت روانی و رفتار بیمار، معاینه پوست، سر، چشم ها، گوش ها، بینی و سینوس ها، گلو یا دهان و حلق، گردن، قفسه صدری و ریه ها، ارایه شد. این جلسه، به معاینه پستان ها و نواحی زیر بغل، دستگاه قلبی عروقی، شکم، اندام های تناسلی، سیستم عروق محیطی، سیستم عضلانی-اسکلتی، اختصاص دارد. 
پستان ها و نواحی زیر بغل
در خانم ها پستان ها را در سه حالت با دست های آزاد، با بالا بردن دست ها و سپس در حالت فشار دادن دست ها بر روی لگن مشاهده کنید.

در هر دو جنس زیر بغل ها را مشاهده کنید و عقده های لنفی زیر بغل را لمس کنید. 
پستان ها و نواحی زیر بغل
نکاتی در مورد سیستم عضلانی-اسکلتی: تا این لحظه، شما بعضی از مشاهدات ابتدایی را در مورد سیستم عضلانی اسکلتی انجام داده اید. شما دست ها را مشاهده کرده اید، قسمت بالای پشت را برانداز کرده اید و حداقل در خانم ها، تخمین خوبی از دامنه حرکتی شانه ها زده اید. از این مشاهدات و مشاهدات بعدی استفاده کنید تا بتوانید تصمیم بگیرید که آیا یک معاینه عضلانی اسکلتی کامل ضرورت دارد یا خیر. اگر نیاز بود در همین حالت که بیمار نشسته است، دست ها، بازوها، شانه ها، گردن و مفاصل را معاینه کنید. مفاصل را مشاهده و لمس کنید و دامنه حرکی آنها را کنترل کنید.
پستان ها و نواحی زیر بغل

پستان ها را لمس کنید و در عین حال مشاهده تان را ادامه دهید. 

پستان ها و نواحی زیر بغل
دستگاه قلبی عروقی
 مشاهده و لمس کنید. به این موارد توجه کنید

شکم
•	شکم را مشاهده، سمع و دق کنید. به آرامی لمس کنید و سپس عمیق تر این کار را انجام دهید. کبد و طحال را ابتدا با دق و سپس لمس مشخص کنید. سعی کنید کلیه ها را حس کنید، و آئورت و ضربانش را لمس کنید. اگر به عفونت کلیه ها مشکوک هستید در قسمت پشت، زاویه دنده ای-مهره ای را دق کنید. 
•	برای معاینه شکم باید با یکسری از علائم مهم شکمی و مناطق مختلف شکم آشنا شد .
•	کوادرانهای شکمی به 2 شکل تقسیم بندی میشوند.

•	ربع RUQ : کبد و کیسه صفرا و در افراد لاغر کلیه
•	ربع RLQ : آپاندیس و لوپهای روده ای
•	ربع LUQ : طحال که توسط دنده های 9 و10 و 11محافظت می شود. پانکراس در افراد سالم قابل لمس نیست .
•	ربع LLQ : کولون سیگموئید و در زنان رحم و تخمدانها .
•	ناحیه هایپوگاستر یا سوپراپوبیک : مثانه و رحم .

شکم
 مشاهده و لمس کنید. به این موارد توجه کنید
فتق ناف و جای برش
اندامهای تناسلی
 مشاهده و لمس کنید. به این موارد توجه کنید
مشاهده و لمس کنید. به این موارد توجه کنید
سیستم عروق محیطی
 مشاهده و لمس کنید. به این موارد توجه کنید

سیستم عضلانی -اسکلتی
رویکرد کلی
بررسی عملکرد سیستم عضلانی اسکلتی روی دامنه حرکتی (ROM) مفاصل، قدرت (Strength)، تون(Tone) عضلانی وضعیت مفاصل و عضلات متمرکز است.
در هنگام راه رفتن، غلطیدن در تخت یا هر نوع فعالیت دیگر انجام میشود.
از بیمار در مورد هرگونه تغییر در عملکرد استخوان، عضله یا مفاصل سوال کنید.
ماهیت درد را در بیمار بررسی کنید. الگوی فعالیت طبیعی شامل ورزشهایی که بطور روزمره انجام می دهد را بررسی کنید.
کاهش قد را در زنان بررسی کنید.

سیستم عضلانی - اسکلتی
در ضمن معاینه بخشهای مختلف بدن به مفاصل و بافت های اطراف آنها نگاه کنید. مفاصلی که دچار تغییراتی در ساختمان و عملکرد شده اند را مشخص کنید، مفاصل گرفتار را از نظر موارد زیر به دقت ارزیابی کنید:
ü	همراستا نبودن استخوان ها
ü	گرفتاری متقارن در یک یا دو طرف بدن، در یک یا چند مفصل
ü	تغییراتی در بافت های نرم اطراف، تغییرات پوستی، ندولهای زیر جلدی، آتروفی عضلانی 
ü	محدودیت در دامنه حرکت، شل بودن لیگامان ها
ü	تغییراتی در قدرت عضلانی
- به علائم التهاب وآرتریت توجه کنید: تورم، گرمی، تندرنس، قرمزی
- امتداد مهره ها و محدوده حرکات آن ها را معاینه کنید، طرز قرارگیری و امتداد اندام تحتانی و پاها را معاینه کنید.
سیستم عضلانی - اسکلتی
•	برخی از وضعیت های غیر طبیعی قرارگیری بدن شامل :
•	 Lordosis
•	Scoliosis
•	Kyphosis
•	 در مشاهده پرستار باید به انتهاها
 از نظر دفورمیتی، بزرگی استخوان ، تقارن 
و یک شکل بودن اندامها توجه نماید.

لمس
•	 در حالت عادی لمس برای بیمار ایجاد درد نکرده و عضلات نیز نرم می باشد.
•	 کلیه اسخوانها، مفاصل و عضلات دور آن را با لمس آرام بطور کامل معاینه کنید.
•	لمس عضلات باید زمانی که بیمار فعالیت می کند یا عدم حرکت دارد از نظر سختی و سفتی، شلی و نرم بودن در حرکات لمس نمود. 
•	در حالت طبیعی حرکات عضلات هماهنگ شده و نرم است. هر گونه شلی یا ضعف، انقباض ناکافی و غیر ارادی عضله باید گزارش گردد.
•	هرگونه گرمی، تندرنس، ادم یا مقاومت در برابر فشار توجه کنید.

سیستم عضلانی - اسکلتی
•	وجود هرگونه حساسیت یا تورم ممکن است مشخصه شکستگی یا پوکی استخوان باشد.
•	مفصل را از نظر وجود حساسیت، تورم، وجود ندول لمس کنید.
•	هر قسمت از بدن از نظر حرکات با قسمت دیگر بدن باید حرکتی مشابه و یکسان داشته باشد. 
•	از بیمار بخواهید مفصل خود را حرکت دهد. در صورت عدم توان حرکت در مفصل با کف دست مفصل بیمار را حمایت کرده دامنه حرکتی هر مفصل سنجیده میشود. 
•	 هنگام معاینه از اعمال نیروی اضافه به بیمار خودداری نمایید بخصوص اگر درد یا اسپاسم عضلانی وجود داشته باشد. 

سیستم عضلانی - اسکلتی
قدرت و تن عضلانی

•	قدرت و تن عضلانی را در حین بررسی دامنه حرکتی مفصل می توان کنترل کرد.
•	 تن عضلانی مقاومت کم عضلانی است که توسط معاینه کننده هنگامی که اندام در حالت استراحت است و یا هنگامی که بطور غیر فعال توسط معاینه کننده در حال انجام دامنه حرکتی است قابل لمس است.
•	جهت بررسی تن عضلانی بیمار باید اندام خود را شل یا آویزان کند( در بیمارانی که درد دارند انجام این کار مشکل است) سپس اندام را با دست حمایت کنید و هر عضو را بگیرید و در دامنه حرکتی طبیعی آن را به حرکت در آورید.تن طبیعی ایجاد مقاومت خفیفی در برابر حرکت از خود نشان می دهد.

سیستم عضلانی - اسکلتی
برای بررسی تن عضلانی از بیمار می خواهیم که پوزیشن ثابتی را اختیار نماید.

سیستم عضلانی – اسکلتی
مانورهای بررسی قدرت عضلانی
سیستم عضلانی - اسکلتی
مانورهای بررسی قدرت عضلانی
•	id manual muscle test
دست خود را به آرامی روی فک بیمار قرار می دهیم و از او می خواهیم سر را به کنار
مخالف جهت حرکت دهد و علیه 
 فشار وارده مقاومت از خود نشان
دهد. 

test
خلاصه مطالب و نتیجه گیری

این درس به شما کمک می کند بتوانید بیمار خود را برسی نموده و با توجه به علائم و نشانه ها، اقدامات لازم را در جهت رفع مشکل آن کمک رسانی کنید.
در این فصل با اجزای معاینه بالینی بیمارآشنا شدید. حال می توانید با اطلاعات به دست آمده از شرح حال بیمار و معاینات انجام شده استدلال بالینی نمایید و با تشخیص های افتراقی درمان مناسب را برای بیمار شروع نمایید و یا در صورت نیاز بیمار را جهت انجام معاینات تکمیلی و انجام آزمایشات پاراکلنیکال به پزشک ارجاع دهید. 
پرسش و تمرین

1- معاینه پستان ها و نواحی زیر بغل را توضح دهید.
2- معاینه دستگاه قلبی عروقی را توضح دهید.
3- معاینه شکم را توضح دهید.
4- معاینه اندام های تناسلی را توضح دهید.
5-معاینه سیستم عروق محیطی را توضح دهید.
6- معاینه سیستم عضلانی-اسکلتی را توضح دهید.
آشنایی با  نحوه معاینات فیزیکی
فصل هشتم 

تشخیص افتراقی
differential diagnosis

اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:

1- مفهوم تشخیص افتراقی را توضیح دهد.
2- مراحل تشخیص بیماری را شرح دهد.
2- چند مثال از تشخیص افتراقی بیان کند.

فهرست عناوین:
1- مقدمه
2- تعریف تشیخیص افتراقی
3- مراحل تشخیص بیماری چگونه است؟
4- نمونه هایی از تشخیص افتراقی

مقدمه 

پس از گرفتن شرح حال و انجام معاینه بالینی وقت آن رسیده است، با توجه به علائم و نشانه ها و یافته های شرح حال و معاینه بالینی، دسته بندی آن ها، بیماری تشخیص داده شود. 
بنابراین با استفاده از سابقه بالینی که از بیماری ها به دست می آید، نوع بیماری تشخیص داده می شود.

مقدمه
انسان هرچه به کمال نزدیک تر می شود و سال های جوانی را پشت سر می گذارد با تجار بی که به دست می آورد به اشتباهات گذشته خود که انجام داده فکر می کند که حتما راه دیگری هم بوده که نرفته و یا تصمیمی هم بوده که نگرفته پس چقدر می تواند یک موضوع تشخیص های افتراقی متعدد داشته باشد . 
مثلا دوست داشتن دیگران و دوست داشته شدن چقدر می تواند تشخیص افتراقی داشته باشد.
آیا دوستی و صداقت است یا در پس آن دوستی نیتی نهفته است و بی خبر از آن بودیم.
هر لبخند محبت است و یا در پس آن توطئه ای نهفته است وقتی با گذشتن سال های عمر و اشتباهات مکرر متوجه می شویم که افتراق مسائل چگونه پیدا نکرده ایم حال که به سنین پیری و میانسالی رسیده ایم تازه به تشخیص راه اصلی می رسیم  که آنگاه دیر شده است.
در دانش پزشکی هم تشخیص های افتراقی  در بیماری ها وجود دارد و همیشه باید پس از رویت علائم که می تواند مشترک باشد با چند بیماری ، و عامل زمینه ای خود بیمار تشخیص های افتراقی را مطرح کرد.

در طب گاهی به یک نشانه مثل سردرد برخورد می کنیم. اگر قرار باشد فقط با داشتن این علامت پی به تشخیص ببریم کاری غیر ممکن است، برای اینکه گاهی چند صد بیماری وجود دارد که یکی از علائم آنها سردرد است. پزشک باید بتواند اطلاعات دیگری از بیمار کسب کند تا بتواند از بین دهها و گاهی صد علت مطرح محتمل ترین علت را برای بیمار تشخیص بگذارد. به عنوان مثال در مورد سردرد حداقل 800 علت وجود دارد. 

تشخیص افتراقی ، یک متد تشخیص سیستماتیک در پزشکی است که برای یافتن یک مورد خاص (تشخیص بیماری) وقتی چندین گزینه جایگزین محتمل دیگر وجود دارند به کار می‌رود. 
تعریف تشخیص افتراقیdifferential diagnosis 
به تشخیصی که بر یافته های بالینی استوار است و در آن با افتراق بین دو یا چند بیماری که علائم مشابه دارند، بیماری شناسایی می شود، تشخیص افتراقی می گویند.

مراحل تشخیص بیماری ها چگونه است؟ 
"دکتر من برای کاهش درد خود باید چکار کنم ؟ "
این سوال شاید شایع ترین سوالی است که هر بیمار از پزشک خود دارد. شایعترین مشکلی که موجب مراجعه مردم به پزشکان می شود درد است و بیمار نیاز دارد که دردش در کوتاه ترین زمان از بین برود. البته جدای از درد، مشکلات فراوان دیگری هم وجود دارد که بیماران برای درمان آنها به پزشک مراجعه میکنند.
مراحل تشخیص بیماری ها چگونه است؟ 
مهمترین وظیفه پزشک درمان بیمار است ولی قبل از شروع هر درمانی باید علت بیماری مشخص شود. بیماران به علت های متفاوتی به پزشک مراجعه میکنند. یک بیمار ممکن است به علت درد زانو به پزشک مراجعه کند. مشکل دیگری ممکن است لنگیدن باشد. فرد دیگری ممکن است به علت کاهش قدرت عضلات دست راهی مطب دکتر شود. مشکلاتی مانند درد، لنگش یا احساس ضعف عضلانی را در اصطلاح "شکایت" بیمار یا Symptom  میگویند. 
مراحل تشخیص بیماری ها چگونه است؟ 
پس بیماران با شکایات خود به پزشک مراجعه میکنند. ولی آیا پزشک میتواند فقط با دانستن این شکایات بیمارش را درمان کند؟
 مسلما خیر. درد زانو اگر نگوییم صدها، میتواند دهها علت مختلف داشته باشد. یک بیمار ممکن است به دلایل مختلفی لنگش داشته باشد. هر کدام از علل درد زانو یا لنگش درمان متفاوتی دارد. همه بیمارانی را که از درد زانو شکایت دارند نمیتوان مانند یکدیگر درمان کرد. پس شروع درمان فقط با تکیه بر شکایت بیمار عملی نیست. 
مراحل تشخیص بیماری ها چگونه است؟ 
در این صورت سوال بعدی که مطرح می شود این است که پزشک برای اینکه علت اصلی را که موجب شکایت بیمار شده تشخیص بدهد چکار میکند. به سخن دیگر پزشک چگونه علت بیماری را که موجب ناراحتی بیمارش شده مشخص میکند. 

بنابراین: 
تشخیص دادن بیماری بیماران، مستلزم توانایی استخراج اطلاعات از بیماران، شناسایی علایم وپی‌بُردن به الگوهای موجود، تعیین علل احتمالی، و سپس مطرح کردن نوعی تشخیص صحیح است. 
آنچه که پس از مصاحبه و معاینه بالینی بیمار، مسیرشناخت و درمان بیماری را مشخص کرده و راهنمای اقدامات بعدی پزشکان می باشد فهرستی از تشخیص های افتراقی است.

 مقدمه

پزشکان با توجه به نتایج معاینات و شرح حال بیمار محتمل ترین تشخیص ها را برای بیمار در نظر می گیرند.
تأیید و تشخیص افتراقی بیماریها با روش های پاراکلینیکی، آزمایشگاهی و ..... صورت می گیرد.

در ادامه نمونه هایی از تشخیص های افتراقی برای هر بیمار و همچنین علایم و نشانه های عمومی و اختصاصی هر بیماری را خواهیم گفت.

نمونه هایی از تشخیص های افتراقی
سنگ ادراری
•	عفونت مجاری ادراری
•	پیلونفریت
•	دیورتیکولیت
•	بیماری التهابی لگن( PID) 
•	پاتولوژی تخمدانی
•	ساختگی (معتادهای دارویی)
•	آپاندیسیت
•	انسداد روده باریک
•	حاملگی نابجا
نمونه هایی از تشخیص های افتراقی
پرادراری
•	دیابت ملیتوس
•	دیابت بی مزه
•	پرنوشی اولیه(اجبار در نوشیدن آب)
•	هایپرکلسمی
•	هایپوکالمی
•	به دنبال اوروپاتی انسدادی
•	فاز دیورتیک نارسایی کلیه
•	داروها: دیورتیک ها، کافئین، الکل، لیتیم
•	اضطراب هوای سرد
•	بیماری یا صفت سیکل سل، پیلونفریت مزمن(ناتوانی در تغلیظ ادرار)
نمونه هایی از تشخیص های افتراقی
کرمک
•	خارش مقعد ناشی از بهداشت ضعیف
•	بیماری هموروئید و شقاق
•	عفونت های قارچی/مخمری مقعد
نمونه هایی از تشخیص های افتراقی
درد لگن
1- اختلالات ژنیکولوژی
دیس منوره ی اولیه
فیبروئید
بستن قبلی لوله
عفونت مزمن لگنی
2- اختلالات عضلانی-اسکلتی
سندرم درد عضلات-فاشیا
3- اختلالات دستگاه گوارش
سندرم روده تحریک پذیر
بیماری التهابی روده
4- اختلالات مجاری ادراری
 سیستیت بینابینی
اورتریت غیر باکتریایی
نمونه هایی از تشخیص های افتراقی
درد چشم
جسم خارجی
هرپس زوستر
تروما
کنژنکتیویت
آیریت
بلفاریت
مژه زیر جلدی
سلولیت(آبسه اربیت یا پری اربیت)
سینوزیت
سردرد
...
خلاصه مطالب و نتیجه گیری
روند تشخیص بیماری ها شامل مراحلی است که در اکثر رشته های طب تقریبا مشابه اند. این مراحل عبارتند از اخذ تاریخچه یا شرح حال، معاینه و بررسی های تکمیلیمی باشد.
آنچه که پس از مصاحبه و معاینه بالینی بیمار، مسیرشناخت و درمان بیماری را مشخص کرده و راهنمای اقدامات بعدی پزشکان می باشد فهرستی از تشخیص های افتراقی است.
با توجه به علائم و نشانه ها و یافته های اخذ شده از طریق شرح حال و معاینه بیمار و دسته بندی اطلاعات به دست آمده و ارتباط دادن آن ها با هم نوع بیماری تشخیص داده شود. 
به تشخیصی که بر یافته های بالینی استوار است و در آن با افتراق بین دو یا چند بیماری که علائم مشابه دارند، بیماری شناسایی می شود، تشخیص افتراقی می گویند.
پرسش و تمرین
1- مفهوم تشخیص افتراقی را توضیح دهید.
2- مراحل تشخیص بیماری را شرح دهید.
2- چند مثال از تشخیص افتراقی یک بیماری بیان کنید.

•	-
آشنایی با  نحوه معاینات فیزیکی
فصل نهم 

آشنایی با روش های ارزیابی پاراکلنیک با تاکید بر ارزیابی های مورد نیاز در برنامه های سلامت

اهداف آموزشی
انتظار می‌رود فراگیر پس از مطالعه این درس بتواند:
1- اجزای  کامل خون را نام ببرد و در مورد هر کدام توضیح دهد.
2- قند و چربی های خون چیست ؟ توضیح دهد.
3- انواع و اجزای آزمایش ادرار را نام ببرد و هرکدام را توضیح دهد.
4-گروه خونی A/B/AB/O)) و ارهاش (Rh) را توضیح دهد.
5-در خصوص آزمایش HBsAg  توضیح دهد.
6- در خصوص آزمایش تشخیصی VDRL توضیح دهد.
7-در خصوص آزمایش تشخیصی HIV توضیح دهد.
8- رادیوگرافی و موارد استفاده آن را توضیح دهد.
9-سونوگرافی وموارد استفاده آن را توضیح دهد.

فهرست عناوین:
1- مقدمه
2- آزمایش کامل خون
3- قند و چربی های خون
4-آزمایش ادرار
5-گروه خونیA/B/AB/O)) و ارهاش (Rh) 
6-آزمایش HBsAg
7-آزمایش VDRL
8-آزمایش تشخیصی HIV
9- رادیوگرافی و موارد استفاده آن
10- سونوگرافی وموارد استفاده آن 

پس از گرفتن شرح حال و معاینه بالینی در بسیاری از موارد نیاز به انجام تست ها و آزمایشات تکمیلی جهت تایید بیماری و یا اختلال عملکردی بدن می باشد، با توجه به اینکه در بسته های خدمتی سطح یک آزمایشات کامل خون، قند و چربی خون، ایدز، هپاتیت، VDRL (تشخیص بیماری عفونی مقاربتی)، ادرار، مدفوع، تست های تشخیصی مالاریا، نمونه خلط، اندازه گیری سطح هورمون های تیروئید، رادیوگرافی و سونوگرافی برای تشخیص بیماری ها در گروه هدف، درخواست می شود و نتایج آن در پرونده الکترونیک ثبت می گردد و با توجه به نتایج آن، در صورت لزوم درمان و یا اقدام خاص در محدوده بسته های خدمتی سطح یک ارایه می شود و یا بیمار جهت درمان تکمیلی به سطح دو ارجاع می شود، لذا در این فصل به تشریح این تست ها و آزمایشات می پردازیم.

مقدمه
نکته: 
در دوران بارداری برای تشخیص شرایطی که ممکن است سلامت مادر وجنین، یا نوزاد را به خطر اندازد، انجام برخی از تست ها و آزمایش ها لازم است. تعدادی از این آزمایش ها جزء مراقبت های معمول بارداری می باشد، و بعضی از آنها فقط در شرایط خاص انجام می شود. 

آزمایش خون

آزمایش خون یکی از مهمترین تستهای آزمایشگاهی است. آزمایش خون با نمونه برداری از خون انجام می شود و مهمترین تستی است که پزشک  برای تشخیص نوع بیماری، بیمار را به آزمایشگاه ارجاع می دهد.
 این آزمایش برای شناسایی اندیکس های خون، با مقادیر نرمال است تا علت تفاوت در مقادیر آشکار شود. میزان مقادیر طبیعی ممکن است در آزمایشگاه های مختلف، متفاوت باشد.
آزمایش خون، آزمایش روتینی است که در همه آزمایشگاه های طبی انجام می شود و شامل تست های بیوشیمیایی و هماتولوژی خون است. هر چند که بعضی از آزمایشات اختصاصی هم در صورت نیاز و شناسایی بیماری خاصی بر روی خون انجام می شود. 

آزمایش شمارش کامل خون
(CBC) Complete Blood Count
تست CBC یکی از پرکاربرد ترین تست های خونی آزمایشگاهی است که در آن، وضعیت تمام سلول های خونی از جمله گلبول های قرمز، گلبول های سفید، پلاکت ها و نسبت این سلول ها به یکدیگر تعیین می شود و این می تواند مفاهیم و حقایق بسیاری را برای پزشک نمایان کند. 

اجزای تست CBC 

گلبول های سفید خون- شمارش (WBC)
گلبول های سفید خون نقش مهمی در سرکوب عفونت ها و دفاع از بدن دارند. 
بنابراین تعداد گلبول های سفید در تشخیص عفونت ها حائز اهمیت است.
زمانی که بدن گرفتار عفونتی باشد، تعداد این گلبول ها جهت سرکوبی عوامل خارجی بالا می رود. 
محدوده طبیعی: 4300 تا 10800 سلول در هر میلی متر مکعب است
•	افزایش تعداد گلبول های سفید خون می تواند علامت بیماری های متعددی از جمله لوسمی(سرطان خون) و..باشد.

•	از طرفی کاهش تعداد گلبول های سفید نیز در شرایط بالینی متعددی از جمله مصرف برخی داروهای خاص و برخی اختلالات بالینی اتفاق خواهد افتاد.

انواع گلبول های سفید خون(WBC)
انواعی که از لحاظ شکل، رنگ، اندازه و عملکرد با یکدیگر متفاوت اند. از جمله:
•	نوتروفیل ها 
ü	بازوفیل ها
•	لنفوسیت ها
•	مونوسیت ها
•	ائوزینوفیل ها
تغییر هر یک از این گلبول های سفید خون نشانگر شرایط بالینی خاص است. تعداد گلبول های سفید خون در واکنش به عفونت، التهاب، ناهنجاری های خودایمنی، کم خونی و ... تغییرات متفاوتی خواهد داشت.
گلبول های قرمز خون- شمارش (RBC)
این سلول ها از گلبول های سفید کوچکتر و از پلاکت ها بزرگترند .
و 25% کل سلولهای بدن را شامل می شوند. کاهش گلبولهای قرمز نشان دهنده کم خونی یا آنمی است.
محدوده طبیعی: 4.2 تا 5.9 میلیون سلول در هر میلی متر مکعب می باشد.
هموگلوبین (Hb)
تمام گلبول های قرمز حاوی هموگلوبین هستند و این همان چیزی است که به آنها رنگ قرمز می دهد.
هموگلوبین مسئولیت حمل اکسیژن در خون را بر عهده دارد و اکسیژن را از هوای تنفسی در ریه ها گرفته و به تمام سلول های بدن تحویل می دهد. سپس به سمت ریه ها بازگشته و دی اکسید کربن سلول ها را به آنها می سپارد و باز هم اکسیژن تحویل می گیرد. 

هموگلوبین (Hb)
سطح هموگلوبین در بدن یک فرد سالم در سن و جنس مختلف متفاوت است و سطح پایین آن، مهم ترین علامت کم خونی خواهد بود.
محدوده طبیعی: 
13تا 18 گرم در هر دسی لیتر در آقایان 
12 تا 16 گرم در دسی لیتر در خانم های غیرباردار
11گرم در دسی لیتر در خانم های باردار 

هماتوکریت (Hct)
شاخصی است که تعیین می کند چند درصد از کل حجم خون را گلبول های قرمز تشکیل داده اند. این عدد معمولا سه برابر عدد به دست آمده از هموگلوبین خواهد بود.  شاخص بسیار قوی برای بررسی وضعیت کم خونی می باشد و طبیعتا هرچه کمتر باشد، به معنی کمتر بودن تعداد گلبول های قرمز و شدت کم خونی است.
 محدوده طبیعی: 
45 تا 52 درصد برای آقایان 
37 تا 48 درصد برای خانم ها
متوسط حجم سلولی (MCV)
•	متوسط حجم گلبول های قرمز را نشان می دهد و یا متوسط فضایی که هر گلبول قرمز اشغال می کند.
•	 مقادیر غیرطبیعی MCV می تواند نشانگر کم خونی و یا سندرم خستگی مزمن باشد. 
•	محدوده طبیعی: 80 تا 100

متوسط حجم سلولی (MCV)
•	در نوعی از کم خونی که به دلیل کمبود اسید فولیک و یا کمبود ویتامین ب12 ایجاد می شود، حجم گلبول های قرمز بیشتر شده و شاخص MCV از محدوده طبیعی بالاتر می رود. 
•	اما در کم خونی فقر آهن وضعیت برعکس است و با کوچکتر شدن گلبول های قرمز و کاهش حجم آنها، شاخص MCV از محدوده طبیعی کمتر خواهد شد.

متوسط هموگلوبین سلولی (MCH)
q	این تست متوسط میزان هموگلوبین در یک گلبول قرمز را نشان می دهد.
q	نتایج بسیار بالاتر از محدوده طبیعی، علامتی برای کمبود های تغذیه ای
q	نتایج بسیار پایین تر از این محدوده می توانند نشانگر کم خونی باشند.

محدوده طبیعی: 27 تا 32 پیکوگرم
متوسط غلظت هموگلوبین در هر گلبول قرمز (MCHC)
تست MCHC متوسط غلظت هموگلوبین در مقداری مشخص از گلبول های قرمز را نشان می دهد.
وقتی هموگلوبین به صورت غیرطبیعی در گلبول قرمز رقیق شود، گلبول قرمز کم رنگ تر(هیپوکرومیک) از حد نرمال است که در کم خونی فقر آهن و تالاسمی مشاهده می شود.
ط	افزایش MCHC هنگامی رخ می دهدکه هموگلوبین به صورت غیر طبیعی داخل گلبول قرمز تغلیظ شود، مثلاً در سوختگی ها
 محدوده طبیعی: 27 تا 36 درصد می باشد.

تعداد پلاکت ها (Platelet Count)
پلاکت ها کوچکترین سلول های خونی هستند که نقش مهمی در انعقاد خون دارند. 
کمتر و بیشتر بودن تعداد پلاکت ها می تواند خطرناک باشد و این اتفاقی است که در برخی بیماری ها رخ می دهد.

محدوده طبیعی: 150000 تا 450000 میلی لیتر

قند خون
گلوکز یا قند خون (Fasting Blood Sugar = FBS):
                                                 
این ماده منبع اصلی تأمین انرژی در تمام موجودات زنده است.
برای اندازه گیری قند خون فرد حتما باید ناشتا باشد، به همین دلیل واژه Fasting به کار می رود، یعنی بعد از مدت کوتاهی گرسنگی قند خون اندازه گیری شده است. این مدت حدود 10 تا 12 ساعت می باشد.       
میزان طبیعی قند خون بین70-100 mg/dl  واین میزان در زنان باردار بین 60-92 mg/dl می باشد. 
چربی های خون
کلسترول (chol)

افزایش سطح کلسترول با افزایش خطربیماری های قلبی رابطه مستقیم دارد.
وجود کلسترول برای بدن حیاتی است، زیرا اعمال مهمی در بدن انجام می دهد، مثلا برای عملکرد فیبرهای عصبی، تشکیل نمک های صفراوی، حفظ ساختمان غشاء سلول ها و به عنوان پیش ساز هورمون های جنسی در بدن کاربرد دارد.
  
کلسترول (chol)
کلسترول نوعی از چربی خون است که در اثر مصرف مواد قندی و نشاسته ای بالا می‌رود.
میزان بالای آن درآزمایش نشان دهنده افزایش مصرف قند و کربوهیدرات و چربی در رژیم است و سطوح پایین آن نشان دهنده چربی کم در رژیم، سوء تغذیه و ... می باشد.
تقریبا 40 درصد کلسترول از منابع غذایی تأمین می گردد(بقیه توسط خود بدن ساخته می شود)، بنابراین با رژیم غذایی مناسب به راحتی می توان میزان کلسترول را تنظیم نمود.
بیشتر منشاء کلسترول ، چربی های اشباع موجود در محصولات گوشتی حیوانی و فرآورده های لبنی پُرچرب هستند.
انواع کلسترول (chol)
کلسترول خود شامل دو نوع HDL و LDL است

LDL

به نام " کلسترول بد " هم خوانده می شود ولی برای بدن ضروری است، چون کلسترول ساخته شده در کبد را برای نیازهای ساختمانی سلول حمل می نماید. اما مقادیر اضافی آن در دیواره رگ ها و بافت ها رسوب می کند 
میزان  طبیعی: بین 130-100 میلیگرم در دسی لیتر
انواع کلسترول (chol)
HDL

به " کلسترول  خوب " معروف است، زیرا وظیفه آن برداشت کلسترول اضافی از دیواره رگ ها و انتقال آن به کبد برای دفع کلسترول می باشد.
میزان کم HDL در آزمایش، نشان دهنده دریافت رژیم غنی از کربوهیدرات تصفیه شده است. 
میزان طبیعی: 
بین 45-35میلیگرم در دسی لیتر در مردان
بین50-45میلی گرم در دسی لیتر در زنان 
تری گلیسیرید (TG)
دسته ای از چربی های بدن هستند که به عنوان سوخت و تامین انرژی برای متابولیسم بدن به کارمی روند.
 افزایش سطح آن ها در خون معمولاً نشانه دریافت زیاد کربوهیدرات است.
کاهش آن در هیپوتیروئیدی، سوء تغذیه و سوء جذب مشاهده می شود.
در مقایسه با کلسترول، ارتباط ضعیف تری با بیماری های قلبی دارد.
 میزان کلسترول و تری‌گلیسرید خون معمولا به "میلی‌گرم در دسی‌لیتر" اندازه‌گیری می‌شوند.
میزان طبیعی:
 تری گلسیرید 200- 150میلی گرم در دسی لیتر
کلسترول بین 240-200 میلیگرم در دسی لیتر 

آزمایش ادرار
آزمایش کامل ادرار U/A 
آزمایش ساده ومهم و گاهی وسیله ای کلیدی برای تشخیص بیماری های کلیوی و اورولوژیک می باشد.
این آزمایش شامل بررسی فیزیکی، شیمیایی ومیکروسکوپی می باشد.
آزمایش‌های روتین ادرار معمولا برای:
ü	 عفونت‌های دستگاه ادراری(کلیه‌ها، حالب و مثانه)
ü	تعیین وجود قند در ادرار در بیماران دیابتی
ü	وجود سنگ کلیه
ü	فشار خون بالا
•	و بعضی بیماری‌های کلیوی و کبدی خاص انجام می‌شود.

چه نکاتی را باید قبل از آزمایش ادرار در نظر بگیریم؟
آزمایش ادرار بهتراست صبح‌ها انجام شود. 
از مصرف بعضی غذاهای رنگی خاص مثل لبو و چغندر، هویج و شاه‌توت خودداری کنید.
ایستادن زیاد قبل از انجام آزمایش و یا فعالیت شدید می‌تواند نتایج آزمایش را تغییر دهد. خانم‌ها اگر در زمان قاعدگی قرار دارند، بهتر است آزمایش انجام ندهند یا به پزشک اطلاع دهند.
 نیم تا یک ساعت قبل از انجام آزمایش مقداری آب بنوشید.
مصرف بعضی داروهای خاص مثل اریترومایسین و کوتریموکسازول یا ویتامین C هم رنگ ادرار را تغییر می‌دهد. 

چه نکاتی را باید قبل از آزمایش ادرار در نظر بگیریم؟
نمونه ادرار باید از وسط جریان ادرار تهیه شود. 
قبل ازانجام آزمایش دستان خود را بشویید تا نمونه‌گیری تمیز انجام شود. 
به هیچ وجه داخل ظرف نمونه‌گیری را لمس نکنید.
آلت تناسلی را تمیز کنید (خانم‌ها باید این کار را از جلو به عقب انجام دهند تا باکتری‌های مدفوع محل دفع ادرار را آلوده نکند) شروع به ادرار کردن کنید و بعد از چند لحظه نمونه را از وسط جریان جمع کنید.
بعد از جمع‌آوری لبه ظرف را لمس نکنید و در آن را بگذارید و به مسئول آزمایشگاه بدهید. 
توجه داشته باشید که نمونه‌گیری باید بدون قطع شدن جریان ادرار انجام شود.

                   الف)خصوصیات فیزیکی ادرار
رنگ ادرار
رنگ ادرار یکی از اجزای اصلی تحلیل  ادرار است و بسته به شرایط مختلف بدن تغییر می‌کند.
 غلظت ادرار، میزان مایع بدن، رنگدانه‌های موجود در ادرار که از تخریب گلبول‌های قرمز و رنگدانه‌ ها به وجود می‌آیند و همچنین رژیم غذایی روی رنگ ادرار تاثیر دارند. بعضی بیماری‌ها هم رنگ ادرار را تغییر می‌دهند. 
ادرار طبيعي به رنگ زردكم رنگ (pale yellow) است.  
حالات غیرطبیعی رنگ ادرار
•	ادرار قرمز رنگ می‌تواند به خاطر وجود خون در آن باشد.
ü	رنگ نارنجی تیره تا قهوه‌ای ممکن است علامت بیماری‌های کبدی مثل زردی و یا تخریب سلول‌های عضلانی باشد.
ü	مصرف لبو و چغندر به ادرار رنگ صورتی ملایم می‌دهند.
•	تعریق زیاد و از دست دادن مایع هم باعث می‌شود رنگ ادرار زرد تیره شود.

حالات غیرطبیعی رنگ ادرار
ادرار تیره رنگ 
اگر رنگ ادرار قهوه‌ای، قهوه‌ای تیره باشد، به این معنی است که آب بدن کم شده است(برعکس ادرار رقیق)
عفونت‌هاي دستگاه ادراري و سنگ كليه مي‌توانند شكل ظاهري ادرار را كدر و تيره كنند.
 شاید رنگ تیره ادرار مربوط به خون باشد، که می‌تواند نشانه اختلال در عملکرد کلیه باشد که به علت عفونت، بیماری کلیه یا حتی سرطان باشد.
دلايل تغيير رنگ ادرار عبارت اند از: ميزان غلظت ادرار، خوراكي ها ، دارو ها، توليدات متابوليسم بدن، عفونت ادراري.
رنگ طبيعي ادرار، از زرد كمرنگ تا زرد تيره كهربايي متفاوت است...

شفافیت (Clarity)
ادرار به طور طبیعی شفاف است و باید بتوان از پشت شیشه‌ حاوی آن نوشته‌های یک متن را خواند اما مسایل مختلف باعث تغییر این حالت می‌شوند.مانند:

 عفونت، چرک، باکتری‌های موجود در ادرار به خاطر عفونت‌ ادراری، کریستال‌ها، گلبول‌های قرمز خون، گلبول‌های سفید، اسپرم، قارچ، موکوس و یا حتی عفونت‌های انگلی می‌توانند باعث غیرشفاف شدن ادرار شوند .
 بو (odor)
تعیین بوی ادرار هم یکی از اجزای تفسیر این آزمایش است. بوی طبیعی و معمول ادرار به خاطر وجود مواد اسیدی است و بوی شبیه به فندق دارد اما مواد غذایی مختلف و بعضی بیماری‌ها این بو را تغییر می‌دهند.
حالت غیرطبیعی: ادرار بیماران دیابتی معمولا بویی قوی و شیرین شبیه به بوی استن دارد. 
بوی بسیار بد ادرار نشان‌دهنده عفونت مجاری ادراری و وجود چرک در ادرار است. نارسایی کبدی هم باعث تغییر بوی ادرار می‌شود.

وزن مخصوص ادرار (Specific Gravity)
نشان دهنده میزان مواد دفعی و املاح موجود در ادرار است. قدرت تغلیظ یا رقیق کردن کلیه را نشان می دهد.
وزن مخصوص بالا نشان‌دهنده ادرار غلیظ شده است.
 از این عدد برای تعیین قدرت تغلیظ و ترشح کلیه‌ها استفاده می‌شود.
حالت طبیعی: اعداد بین 1/005 تا 1/03می باشد.

PH
نشان‌دهنده اسیدی یا باز بودن ادرار است.
 میزان دفع املاح در ادرار و وجود یون هیدروژن ، PH ادرار را تعیین می‌کند.
اسیدی یا باز بودن ادرار در شکل‌گیری بعضی سنگ های کلیه هم موثر است.
حالت طبیعی: ۶/۴ تا ۸ می باشد.

ب) آزمایش شیمیایی ادرار

پروتئین Protein)   یا (Prt
حالت طبیعی: منفی یا Negative یا ۸۰-۵۰ میلی‌گرم در طول ۲۴ ساعت یا کمتر از ۲۵۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت بعد از ورزش شدید است .

حالت غیرطبیعی: آسیب‌های کلیوی، عفونت ادراری، فشارخون بالا، دیابت، بیماری التهابی کلیوی و سرطان باعث ورود پروتئین به ادرار می‌شوند.
تب، ورزش شدید و بارداری هم در حالت‌های طبیعی حضور پروتئین در ادرار یا پروتئینوری (وجود پروتئین درادرار) را به دنبال دارند.
به طور کلی وجود پروتئین در ادرار جزو آن مواردی است که نیازمند توجه ویژه پزشک است. پروتئینوری اصلی‌ترین علامت بیماری کلیوی است.
گلوکز (Glucose)
آزمایش کمی گلوکز بخشی از آزمایش روتین آنالیز ادرار است. به طور طبیعی مقادیر بسیار اندکی از گلوکز در ادرار وجود دارد اما در شرایط عادی ادرار را عاری از گلوکز در نظر می‌گیرند. در صورت جمع‌آوری ۲۴ ساعته ادرار طبیعی ممکن است مقدار این ماده کمتر از 0/5 گرم باشد.
مقادیر نرمال:
نمونه رندوم: منفی
نمونه 24 ساعته: کمتر از 0/5 گرم (g/day)
کتون (Ketone)
وقتی چربی‌ها در بدن شکسته می‌شوند و در جریان سوخت و ساز مصرف می‌شوند کتون‌ها به وجود می‌آیند. این کتون‌ها در ادرار ترشح می‌شوند. اما به طور طبیعی هیچ کتونی نباید در ادرار دیده شود.
حضور آنها نشان‌دهنده این است که بدن به جای مصرف گلوکز از چربی‌ها استفاده می‌کند.
کریستال (Crystals)
کریستال‌ها در واقع مقدمه تشکیل سنگ کلیه‌اند و از روی هم قرار گرفتن آنها سنگ‌های کلیوی تشکیل می‌شوند.
 نوع کریستال‌های ادرار با توجه به بیماری و PH ادرار فرق می‌کند.
 افراد سالم فقط مقدار بسیار کمی کریستال در ادرارشان وجود دارد.
حالت طبیعی در ادرارکم یا وجود ندارد.
گلبول‌ سفید (WBC ) وگلبول قرمز (RBC)
حالت طبیعی:
وجود ندارد یا حداکثر بین ۰ تا ۴ گلبو‌ل‌سفید و کمتر از دو عدد گلبول قرمز
WBCها یا گلبو‌های سفید هم موقع عفونت، بیماری لوپوس، عفونت ادراری و تومور مثانه در ادرار افزایش می‌یابند. 

Castها که انواع مختلف دارند و دربیماری‌های مختلف به وجود می‌آیند. 
باکتری‌ها که حضور آنها هم با گرم منفی و گرم مثبت، کم یا زیاد مشخص می‌شود و نشان‌دهنده عفونت ادرار است و در صورت لزوم برای تشخیص‌ نوع این باکتری‌ها باید آزمایش دیگری انجام داد که کشت ادرار می‌باشد.
ادرار طبيعي فاقد باكتري است و ديدن باكتري در ادرار آلوده نشده نشان گر عفونت ادراري است و ديدن 5 باكتري در ادرار برابر 100000 كلوني در كشت ادرار است.

کشت ادرار Culture, urine(u/c)
کشت ادرار Culture, urine(u/c)
جهت تشخیص و شناسایی باکتری ها و مخمر در ادرار است.
 کلیه، مواد زائد را از خون فیلتر كرده ، تولید ادرار(مايع زرد رنگ)ميكند، تا مواد اضافي بدن را دفع كند.
 ادرار عموما" استریل است، اما گاهی اوقات باکتریها و یا به ندرت، مخمر می تواند از قسمت بیرونی مجرا به مثانه و از آنجا به سمت دستگاه ادراری حركت كرده و سبب عفونت های دستگاه ادراری شود. با مشاهده علائم عفونت ادراري نظير تكرر ادرار و ادرار دردناك این آزمایش درخواست می شود.

کراتی نین Creatinine
كراتينين، پروتئيني است كه توسط عضلات توليد و وارد جريان خون مي شود. مقدار كراتينين را هم از طريق آزمايش خون و هم از طريق جمع آوري ادرار در يك دوره 24 ساعته مي توان اندازه گيری كرد.
 مقدار معمول آن در بزرگسالان 1 است در اطفال كه عضلات كمتري دارند اين ميزان بايد 2/ 0 باشد .
هر گاه ميزان كراتينين خون بالاتر از حد معمول شود نشانه نارسايي در كار  كليه ها هست و به همين جهت  معيار خوبي  برا ي ارزيابي عملكرد كليه ها مي باشد.

اوره نیتروژن خون (Blood Urea Nitrogen)
علامت اختصاری: BUN 
اوره با شکسته شدن پروتئین ها در بدن در کبد تولید می شود و از طریق ادرار دفع می شود. 
این تست برای بررسی عملکرد کلیه ها انجام می شود. اگر کلیه ها قادر نباشند که اوره را به صورت طبیعی از بدن دفع کنند، مقدار BUN  بالا می رود.
 نارسایی قلبی، دهیدراسیون(از دست دادن آب) یا رژیم پر پروتئین می تواند باعث بالا رفتن BUN شود. 
کاهش BUN به صورت طبیعی در سه ماهه دوم و سوم حاملگی دیده می شود.
اوره نیتروژن خون (Blood Urea Nitrogen)

مقادیر بالا
بیماری های کلیوی (بطور مثال در اثر دیابت)، فشار خون بالا، سنگ کلیه، نارسایی قلبی یا دهیدراتاسیون ،داروها، رژیم پر پروتئین، آسیب بافتی مثل سوختگی یا خونریزی گوارشی، بدخیمی ها
مقادیر پایین 
رژیم کم پروتئین، سوء تغذیه یا آسیب شدید کبدی نوشیدن آب بسیار زیاد
مقادیرBUNدرخانم ها و کودکان، پایین تر است 
گروه خونی (A/B/AB/O) و ارهاش (Rh)
اساس این نامگذاری بر وجود و یا عدم وجود نوعی آنتی ژن است که در روی گلبول قرمز افراد وجود دارد.
آنتی ژن به نوعی پروتئین اطلاق می شود. هریک از این گروهها ممکن است )RH+ ارهاش مثبت) یا RH-(ارهاش منفی) باشند.(RH نوعی آنتی ژن است)
گروه خونی (A/B/AB/O) و ارهاش (Rh)
چنانچه به فردی که گروه خونیA  دارد، گروه خونی B تزریق شود، بدن فرد گیرنده بلافاصله واکنش نشان داده واقدام به تخریب گلبولهای خارجی می نماید. لذا در تزریق فرآورده های خونی باید دقت شود که از خونهای هم گروه استفاده شود.
گروه های خونی وعامل RH از طریق ارث به فرزندان منتقل می شوند.
گروه خونی O بعنوان دهنده عمومی وگروه خونیAB بعنوان گیرنده عمومی می باشد.
گروه خونی (A/B/AB/O) و ارهاش (Rh)
بنابراین تعیین گروه خونی و ار هاش آن:
 قبل از دریافت فراورده های خون ضروری می باشد .
در مادران باردار کهRH  منفی هستند،  تعیین گروه خونی همسر ضروری می باشد. 
آزمایش HBsAg
                                                   
آزمایش HBsAg
                                                   
این آزمایش برای افرادی که  علائم عفونت هپاتیت B را دارد یا احتمالا در معرض ویروس هپاتیت B قرار گرفته  اند یا مبتلا به بیماری مزمن کبدی، و یا فردی که واکسن هپاتیت B دریافت کرده است(برای تعیین اینکه آیا واکسن هپاتیتB، سطح دلخواه مصونیت را تولید کرده است)، درخواست مي شود.
برخی از دلایل ثانویه براي انجام تست عبارتند از: غربالگري برای عفونت هپاتیت B در جمعیت های در معرض خطر یا در اهداء کنندگان خون، برای تعیین حامل بودن فرد، برای تشخیص عفونت قبلی (مصونيت بعدي)، و تعیین افزايش مصونیت ناشي از واکسن.
آزمایش VDRL

آزمایش VDRL

سیفلیس یک بیماری مقاربتی عفونی است که عامل آن یک نوع باکتری می‌باشد. این باکتری به طور طبیعی فقط انسان را آلوده می‌کند و از آن‌جایی که بسیار حساس و ظریف است برای ایجاد بیماری در بیشتر موارد تماس مستقیم با منبع آلودگی لازم است.
 این آزمایش جزء آزمایشات روتین دوران بارداری  در صورت وجود رفتارهای پرخطردر مادران باردار (سابقه زندان در مادر وهمسر، سابقه اعتیاد تزریقی در مادر یا همسر ،سابقه تزریق مکرر خون در مادر یا همسر ،سابقه رفتار جنسی پرخطر ومحافظت نشده در مادر یا همسر)است. 
آزمایش VDRL
در بیشتر موارد نتیجه منفی آن ارزش تشخیصی دارد ولی نتیجه مثبت آن می‌تواند به دلیل برخی بیماری‌های دیگر مثل بیماری‌های خودایمن، بیماری‌های کبدی (هپاتیت حاد …) بیماری‌های عروقی و عفونت‌های ویروسی مفید باشد. 
نتایج مثبت حاصله را باید با یک روش تأییدی اثبات کرد. لذا با نتیجه مثبت این آزمایش، مرحله بیماری قابل تشخیص نیست. لذا فرد باید توسط متخصص مورد بررسی قرار گیرد و درصورت نیاز اقدام درمانی انجام شود. 
آزمایش تشخیصی HIV
آزمایش تشخیصی HIV
جستجوی آنتی بادیهای موجود در خون می‌پردازد. وقتی HIV که یک ویروس است، وارد بدن شخصی شود یک ماده شیمیایی خاصی در بدن فرد ساخته می‌شود که آنتی بادی نامیده می‌شود. آنتی بادیها، پاسخ بدن به عفونت هستند، بنابراین اگر در خون شخصی٬ آنتی بادی بر علیه HIV وجود داشته باشد این بدان معنی است که او با HIV آلوده است.
این آزمایش همچنین در صورت وجود رفتارهای پرخطردر مادران باردار(سابقه زندان در مادر وهمسر، سابقه اعتیاد تزریقی در مادر یا همسر ،سابقه تزریق مکرر خون در مادر یا همسر،سابقه رفتار جنسی پرخطر ومحافظت نشده در مادر یا همسر)درخواست می شود .
رادیوگرافی
رادیوگرافی
رادیوگرافی یکی از روش های عكس برداري پزشکی است که با استفاده از آن می توان به نحوی داخل بدن و جسم انسان را دید و از بعضی ابنورماليتي ها و مريضي هاي آن مطلع شد. این روش با استفاده از تابش اشعه ایکسX-ray) ( به قسمتی از بدن انسان می تواند تصویر مورد نیاز را تهیه کند .

رادیوگرافی انواع متفاوتی دارد:
•	رادیوگرافی ساده
•	رادیوگرافی دیجیتال
•	رادیوگرافی های رنگی
یک تصویر رادیوگرافی ساده معمولا بصورت یک ورقه پلاستیکی یا سلوفان شفاف به اسم نگاتيو است که بر روی آن تصویری سیاه و سفید نقش بسته است. به آن عکس رادیولوژی یا فیلم رادیولوژی هم میگویند.
رادیوگرافی ساده
رادیوگرافی دیجیتال

•	در سال های اخیر از نوع جدیدی از رادیوگرافی یا عکس برداری استفاده می شود که به آن رادیوگرافی دیجیتال میگویند. در این نوع از رادیوگرافی از فیلم استفاده نمی شود و تصویر تهیه شده از بیمار بر روی صفحه مانیتور کامپیوتر قابل دیدن است. با این حال میتوان این تصاویر را هم بر روی فیلم چاپ کرد.

رادیوگرافی های رنگی

راديوگرافي هاي رنگي شامل گرافيهاي گوارشي و بررسي دهان ، مري ، معده ، روده ها مي باشد كه شامل گرافي هاي رنگي ؛باريوم سوالو ، ترانزيت ، باريوم انما و upper GI  مي شود .

سونوگرافی
سونوگرافی کلیه

سونوگرافی چیست ؟
یک نوع دستگاه تصویربرداری است که با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، اندامها و ساختارهای داخل بدن را نگاه می کنند.
از آن برای مشاهده قلب، رگ های خونی، کلیه ها، کبد و سایر اعضای بدن استفاده می کنند.
در دوران بارداری، از این نوع تصویربرداری برای مشاهده جنین استفاده می کنند.

برخی از کاربردهای رایج سونوگرافی ؟
سونوگرافی می تواند با تشخیص و ارزیابی آسیب های بدن در شرایط مختلف برای تشخیص بیماری کمک کند.
همچنین برای کمک به پزشکان از علائمی مانند:
ü	درد
ü	ورم
ü	عفونت
برخی از کاربردهای رایج سونوگرافی ؟
این نوع تصویربرداری یک روش مفید برای بررسی بسیاری از اندام های داخلی بدن است، برخی از مواردی که از اهمیت بالاتری برخوردار هستند شامل:
ü	قلب و عروق خونی، از جمله آئورت شکمی و شاخه های اصلی آن
ü	کبد
ü	کیسه صفرا 
ü	طحال
ü	پانکراس
ü	کلیه ها
برخی از کاربردهای رایج سونوگرافی ؟
ü	مثانه (مانند تشخیص واریکوسل در مردان)
ü	رحم، تخمدان ها و سونوگرافی بارداری
ü	چشم ها
ü	تیروئید و غدد پاراتیروئید
ü	اسکروتوم (بیضه ها)
ü	مغز نوزادان
ü	لگن نوزادان
ü	ستون فقرات در نوزادان
ü	بافت نرم و پستان
ü	الاستوگرافی کبد (فیبرواسکن) و سایر نواحی
ü	الاستوگرافی توده های پستانی

ü	برای تشخیص بیماری مالاریا، نمونه لام تهیه می شود برای تشخیص بیماری سل و بسیاری از بیماری های تنفسی نمونه خلط
ü	و برای بیماری های گوارشی نمونه مدفوع
در خصوص نحوه تهیه این تست ها و آزمایشات، و یافته ها و نتایج آن، در درس پیشگیری از بیماری ها به طور مفصل بحث می شود.
خلاصه مطالب و نتیجه گیری
برای تشخیص بیماری ها و اختلالات ایجاد شده در عملکرد طبیعی بدن، در بسیاری از موارد ، همچنین جهت تعیین وضعیت سلامت مادر باردار ، جنین و نوزاد ، نیاز به انجام تست ها و آزمایشات تکمیلی نظیر خون ، ادرار ، مدفوع، نمونه خلط، رادیوگرافی و یا سونوگرافی می باشد . با توجه به نتایج آن ومغایرت های آن با وضعیت های طبیعی که در این فصل، ارایه شد،  در خصوص درمان و سایر اقدامات بعدی برای بیمار تصمیم گیری می شود.
پرسش و تمرین
•	اجزاء تست CBC را نام ببرید و در مورد هر کدام توضیح دهید.
•	چرا گلوکز خون اندازه گیری می شود توضیح دهید، و میزان طبیعی گلوکز خون را بیان کنید.
•	خصوصیات فیزیکی ادرار طبیعی چگونه است؟ توضیح دهید.
•	تست کشت ادرار در چه مواردی استفاده می شود؟توضیح دهید.
•	گروه های خونی را نام ببرید و توضیح دهید چگونه وبا چه هدفی تشخیص داده می شوند؟
•	هدف از انجام آزمایش  HBsAg را توضیح دهید.
•	هدف از انجام آزمایش   VDRLرا توضیح دهید.
•	رادیوگرافی چیست ؟چند نوع است؟ و درچه مواردی درخواست می شود؟
•	سونوگرافی چیست و در چه مواردی درخواست می شود؟
•	نمونه لام مالاریا ، آزمایش مدفوع و نمونه خلط و کری بلر، برای تشخیص چه بیماری هایی درخواست می شود؟